На денешен ден
12 март – На денешен ден
641 – Кинеската принцеза Вен Ченг се омажи за владетелот на Тибет, врз основа на што Кина подоцна полага право на суверенитет над јужниот планински регион.
1507.- Чезаре Борџија, италијански авантурист, политичар и кардинал, е убиен во битка со бунтовниците во Навара. Синот на папата Александар VI му служел на Макијавели како модел на политички цинизам и се верува дека начинот на владеење на Борџија го поттикнал да го напише делото „Владетелот“.
1537.- Турците ја зазеле далматинската тврдина Клис, која долго време се спротивставувала на турските упади од Босна. Во битката загинаа и легендарниот капетан на Сењ и принцот на Клис, Петар Кружиќ. Истата година, Турците го основале санџакот Клис, кој ја опфаќал целата далматинска заднина и дел од Босна.
1832.- Роден е англискиот капетан Чарлс Канингем Бојкотирам, против кого е одбиен ненасилен отпор во 1880 година, додека тој владеел со англиски газда во Ирска. Овој тип на отпор подоцна беше именуван по него – бојкот.
1848.- Во Виена избувнаа големи студентски демонстрации против апсолутистичкиот режим на канцеларот Клеменс Метерних, што го означи почетокот на револуцијата која ги потресе темелите на Австрија и доведе до колапс на апсолутизмот на Метерних.
1854.- Велика Британија и Франција склучија сојуз со Отоманската империја против Русија во Кримската војна.
1856.- Роден е Степа Степановиќ, еден од најистакнатите српски војсководци на двата Балкана и во Првата светска војна. Во 1907 година добил генералски чин, од 1908 година бил министер на војската, а по победата во Цер во август 1914 година бил унапреден во чин војвода. Тој го проби солунскиот фронт и ја разби бугарската одбрана во Првата светска војна, што придонесе за капитулацијата на Бугарија во септември 1918 година.
1868.- Отстранета е забраната од правописот на Вук Стефановиќ Караџиќ и дозволена е неговата употреба. Одлуката за тоа е донесена врз основа на одлуката на принцот Михаило Обреновиќ, министерот за образование Димитрија Црнобарац, доктор на науки од Виена и Париз. Забраната беше укината четири години по смртта на Караџиќ.
1880.- Роден е српскиот писател Владислав Петковиќ Дис, заедно со Симо Пандуровиќ и Милан Ракиќ, најважниот поет на српскиот модернизам од почетокот на 20 век. По враќањето од Франција во 1917 година, каде што избегал за време на Првата светска војна, Дис се удавил во близина на Крф кога германска подморница го торпедирала бродот на кој се наоѓала. Објавил две стихозбирки „Удавени души“ и „Го чекаме царот“.
1881.- Роден е турскиот државник Мустафа Кемал, познат како Ататурк, првиот претседател на Турција. Под негово водство, последниот султан Мухамед Шести бил соборен во 1922 година, а во 1923 година била прогласена република. Тој изврши значајни реформи кои беа основа за создавање на модерна европска држава.
1907.- Во експлозија на воениот брод Јена во француското пристаниште Тулон загинаа најмалку 118 луѓе.
1925.- Умре кинескиот револуционер и државник Сун Јат Сен, татко на модерна Кина и нејзин прв претседател (1911-12). Во 1894 година ја водел борбата за соборување на монархијата, а во 1905 година ја основал Федералната лига, која во 1912 година ја формирала партијата Куоминтанг. По неговата смрт, десното крило на партијата, предводено од Чианг Каи Шек, го презеде Куоминтанг.
1938.- Германските трупи маршираа кон Австрија, предводени од Адолф Хитлер, припојувајќи ја земјата кон Третиот рајх.
1947.- Американскиот претседател Хари Труман во Конгресот ја прогласи доктрината за помош на земјите загрозени од комунизмот („Доктрина Труман“). Првите средства беа дадени на Грција и Турција.
1964.- Умре српскиот сликар Јован Бијелиќ, член на Српската академија на науките, еден од најзначајните српски и југословенски уметници во 20 век. Од 1919 до 1925 година е сценограф на Народниот театар во Белград, а се истакнал и како педагог („Портрет на девојче“, „Капач“, „Јајце“, „Ќерка на уметник“, „Двор. “).
1966.- Индонезискиот парламент го лиши Ахмед Сукарно од сите функции, вклучително и претседателската функција, а генералот Сухарто стана вршител на должноста шеф на државата.
1971.- Премиерот Хафез ал Асад со референдум е избран за претседател на Сирија.
1978.- За прв пат во француската историја, левичарските партии освоија апсолутно мнозинство во првиот круг од парламентарните избори.
1984.- Во Британија започна генералниот штрајк на рударите.
1993.- Во серија бомбашки напади во индискиот град Мумбаи (Мумбаи) загинаа најмалку 200 луѓе, а 1.100 беа повредени.
1999.- Полска, Чешка и Унгарија станаа членки на НАТО. Ова беа првите земји од поранешниот Варшавски пакт што се приклучија на НАТО.
1999.- Умре Јехуди Менухин, еден од најголемите виолинисти на 20 век. Почнал да свири на петгодишна возраст, а светската слава ја стекнал на седум години, кога на концерт во Сан Франциско го свирел концертот за виолина на Менделсон. Во 1963 година го основал „Училиштето на Јехуди Менџухин“ за музички надарени деца.
2001.- Со посредство на меѓународната заедница, претставници на српската влада и бунтовниците Албанци во јужна Србија потпишаа договор за прекин на огнот.
2002.- На предлог на Соединетите Американски Држави, Советот за безбедност на ОН усвои резолуција во која за првпат, покрај Израел, се споменува и Палестина како посебна држава.
2003.- Во атентатот во Белград, пред седиштето на владата, беше убиен премиерот на Србија и лидер на Демократската партија (ДС) Зоран Ѓинѓиќ. Тој беше првиот демократски премиер на Србија. За време на неговиот мандат во СР Југославија беа укинати санкциите воведени за време на режимот на Слободан Милошевиќ, започна процесот на демократизација на општеството и радикалните економски и социјални реформи, а Србија се отвори кон светот.
2009.- Американскиот финансиски шпекулант Бернард Медоф (73) призна пред Федералниот суд во Менхетен дека е автор на најголемата финансиска измама во историјата, која ги оштетила клиентите на неговата „понзи шема“, инвестициски пандан на пирамидалните заштеди. дури 65 милијарди долари. Медоф беше осуден на 150 години затвор.
2015.- Умре Теренс Дејвид Џон „Тери Прачет“, британски писател еден од најпознатите во областа на белетристиката, кој светската слава ја стекна со серија романи за Diskworld.
2017 – Јужнокорејската претседателка Парк Геун е сменета откако Уставниот суд одлучи да ја отповика поради корупциски скандал.
2021 година – Американскиот град Минеаполис исплати 27 милиони долари на семејството на Афроамериканецот Џорџ Флојд, кој беше убиен во апсење, за да се откаже од тужбата. Флојд беше прогласен за мртов на 25 мај минатата година, откако полицаецот, белиот Дерек Шовин, го притискаше неговото колено со коленото 8 минути и 46 секунди.
На денешен ден
Времеплов: На денешен ден – 27 ноември
На денешен ден 27 ноември, важни историски настани кои се случиле во различни години и делови од светот. Еве краток преглед на клучните теми и значење на овие настани по хронолошки ред по векови:
19. век
1879
-
Францускиот парламент бил преместен од Версај во Париз.
1895
-
Алфред Нобел во Париз го напишал својот тестамент, оставајќи големо богатство за развој на науката, литературата и мирот. Нобеловата награда се доделува од 1901 година.
20. век
1910-1930
1912
-
Шпанија воспоставила протекторат над Мароко.
1919
-
Во Неџија, Бугарија по Првата светска војна потпишала договор со кој:
-
Добруџа ѝ припаднала на Романија,
-
Источна Тракија на Грција,
-
Струмица, Димитровград и Босилеград на Кралството СХС.
-
1926
-
Ахмед Бен Зогу во Тирана потпишал договор со Италија, ставајќи ја Албанија под италијански протекторат.
1930-1950
1940
-
Нацистичка Германија ја анектирала француската покраина Лорена.
-
Во Романија, профашистичката „Железна гарда“ убила над 60 соработници на кралот Карол II, меѓу кои и поранешниот премиер Николае Јорго.
1941
-
Последните италијански сили во тврдината Гондар (Етиопија) капитулирале пред Сојузниците, кои заробиле 23.000 војници.
1942
-
Француската флота во Тулон била потопена за да не падне во германски раце.
1945
-
Норвешка станала членка на Обединетите нации.
1950-1970
1953
-
Хусо Хоџиќ, учесник во НОБ, прогласен за народен херој.
1968
-
Југословенската армија и полиција ги потиснале албанските демонстрации во Косово, одржани на Денот на знамето, со барање покраината да добие статус на република.
1970-1990
1970
-
Во Манила, колумбиски сликар преправен во свештеник се обидел да го убие папата Павле VI.
1974
-
На Телевизија Белград била емитувана првата епизода од „Коцки, коцки, коцки“.
1978
-
Поранешниот надзорник Ден Вајт ги убил градоначалникот Џорџ Москоне и политичарот Харви Милк во Сан Франциско.
1983
-
Колумбиски Боинг 747 се урнал кај Мадрид; загинале 181 лице.
1989
-
Колумбиски Боинг 727 експлодирал во лет; загинале сите 107 патници и членови на екипажот.
1990
-
Џон Мејџор станал премиер на Велика Британија и лидер на Конзервативната партија.
1990-2000
1991
-
Советот за безбедност на ОН овластил распоредување на УНПРОФОР во поранешна Југославија.
-
Во Пном Пен толпа го нападнала лидерот на Црвените Кмери Кије Самфан, кој бил евакуиран во Бангкок.
1996
-
Поради протестите против изборни фалсификати, властите ги затвориле Радио Б92 и Радио Индекс; работата ја продолжиле на 5 декември.
-
Над 90 рудари загинале во експлозија на гас во јагленокоп во кинеската провинција Шанкси.
1997
-
Судири кај Србица и во селото Резница: убиени двајца полицајци и еден Албанец, четворица полицајци ранети.
21. век
2000
-
Норвешкиот крал Харолд го отворил Лердалскиот тунел, најдолг патен тунел во светот (16.900 м).
-
Агенцијата за СИДА на ОН објавила дека од почетокот на пандемијата починале над 21 милион луѓе.
2001
-
НАСА објавила откривање атмосфера на планета оддалечена 150 милиони светлосни години – прво директно откривање надвор од Сончевиот систем.
-
Официјално бил отворен каспискиот нафтоводен систем за транспорт до Новоросијск.
2004
-
Вселенскиот патријарх Вартоломеј I ги примил моштите на Свети Златоуст и Свети Григориј од папата Јован Павле II.
2005
-
Прва трансплантација на лице извршена во Амиен, Франција.
2006
-
Во Јасеновац бил отворен Образовен центар и Меморијален музеј со нова изложба за жртвите од логорот.
-
Канадскиот парламент го признал Квебек како „посебна нација во рамките на Канада“.
На денешен ден
Светот на денешен ден (20 ноември)
1531 – Капелскиот мировен договор ја утврдува конфесионалната поделба на Швајцарија.
1780 – Велика Британија објави војна на Холандија поради снабдувањето на американските бунтовници.
1818 – Симон Боливар ја прогласи независноста на Венецуела од Шпанија.
1873 – Обединување на Будим и Пешта во главниот град Будимпешта.
1903 – Демонстрации во Белград против режимот на кралот Александар Обреновиќ.
1910 – Франциско I. Мадеро повика на револуција и се прогласи за претседател на Мексико.
1917 – Украина беше прогласена за република.
1917 – Почеток на Битката кај Камбре во Првата светска војна.
1919 – Во Берлин нелегално започна првиот конгрес на младински организации и беше основана Комунистичката младинска интернационала.
1924 – Задушено курдското востание во Турција.
1962 – Кенеди ја укина американската блокада на Куба и формално ја заврши Кубанската ракетна криза.
1991 – Однесувањето на околу 260 луѓе од болницата во Вуковар до Овчара од страна на ЈНА.
1999 – Кина го лансира својот прв вселенски брод.
2003 – Експлозија на неколку бомби во Истанбул; уништен британскиот конзулат.
2003 – Уапсен Мајкл Џексон за наводна сексуална експлоатација на малолетници.
На денешен ден
Светот на денешен ден (18 ноември)
Среден век и големи откритија
-
1477 – Основан е рускиот град Екатеринбург.
-
1493 – Кристофер Колумбо за првпат го здогледува Порторико; следниот ден се истоварува и островот го нарекува Сан Хуан Батиста.
18. и 19. век
-
1739 – Со Белградскиот договор Отоманската империја го враќа Белград и териториите северно од Западна Морава.
-
1865 – Во Њујорк се објавува расказот на Марк Твен: „Прославената скокачка жаба од округот Калаверас“.
Почеток на 20. век
-
1903 – САД потпишуваат договор со Панама за неограничено користење на Панамскиот канал.
-
1905 – Принцот Чарлс од Данска станува крал на Норвешка под името Хакон VII.
-
1909 – САД испраќаат два воени брода во Никарагва по масакрот што го наредил диктаторот Хозе Сантос Зелаја.
-
1910 – Започнува Мексиканската селска револуција, предводена од Панчо Виља и Емилијано Сапата.
Првата светска војна и последици
-
1918 – Латвија прогласува независност.
-
1918 – Белгиската армија повторно влегува во Брисел по четиригодишна германска окупација.
1920-ти и 1930-ти
-
1926 – Џорџ Бернард Шо ги одбива парите од Нобеловата награда.
-
1928 – Во Њујорк е прикажан „Паробродот Вили“, првиот анимиран филм со Мики Маус.
-
1936 – Германија и Италија ја признаваат владата на Франциско Франко во Шпанија.
Втора светска војна и по неа
-
1941 – Прв судир меѓу четници и партизани во Хрватска, во Почитељ.
-
1943 – 440 авиони на британските Кралски воздухопловни сили го бомбардираат Берлин, со минимална штета.
-
1945 – На изборите во Бугарија победува комунистичкиот Отечествен фронт.
Втора половина на 20. век
-
1959 – Премиера на филмот „Бен-Хур“ во Њујорк.
-
1969 – „Аполо 12“ слетува на Месечината – второ успешно слетување на човечка мисија.
-
1971 – „Лед Цепелин“ го објавува својот безнасловен албум („Led Zeppelin IV“).
-
1978 – Масовното самоубиство во Џонстаун: 913 жртви.
-
1982 – Боксерот Дук Ку Ким умира по мечот со Реј Манчини, што предизвикува реформи во боксот.
-
1987 – Пожар во лондонската метро-станица Кингс Крос: 31 загинат.
-
1988 – Претседателот Реган потпишува закон со кој дилерите на дрога можат да бидат осудени на смрт.
-
1990 – Првите општи избори во СР Босна и Херцеговина.
Распадот на Југославија
-
1991 – ЈНА го освојува Вуковар.
-
1991 – Мате Бобан ја прогласува „Хрватска заедница Херцег-Босна“.
-
1991 – Македонското собрание го усвојува Уставот, прогласувајќи независност.
-
1993 – Јужноафриканските лидери го одобруваат уставот што го означува крајот на апартхејдот.
Кон крајот на векот
-
1996 – Пожар во тунелот под Ла Манш.
-
1998 – Алис Мекдермот ја добива Националната награда за книга за „Шармантниот Били“.
-
1999 – На самитот на ОБСЕ во Истанбул е усвоена Повелбата за европска безбедност.
21. век
-
2002 – Тимот на Ханс Бликс пристигнува во Ирак како ОН-инспектори за нуклеарно оружје.
-
2003 – Хашкиот трибунал го обвинува Милан Бабиќ за злосторства против човештвото; подоцна осуден на 13 години.
-
2003 – Последна седница на коалицијата ДОС во Белград.
-
2004 – Русија го ратификува Протоколот од Кјото.
-
2004 – Чешка укинува задолжителен воен рок и преминува на професионална армија.
-
2006 – Тони Блер признава дека интервенцијата во Ирак била грешка.
-
2006 – Поплави во авганистанската покраина Бадгис: 53 загинати.
-
Кичево1 денКичевски „ЈКП Комуналец“ ги засука ракавите за почисто и поубаво Кичево во пресрет на новогодишните празници
-
Хороскоп1 денХороскоп за сабота (29 ноември)
-
Култура2 денаДенес започнува Божиќниот пост кој трае 40 дена и завршува на денот кога се слави Христовото раѓање, Лесни и богоугодни пости!
-
Спорт9 часа(ФОТО) „ФК Напредок“ и официјално со победа го заврши есенскиот дел од натпреварите против екипата на „ФК Ренова“ на гостински терен
-
Магазин2 денаЗа напредување на вашите мускули при вежбање, следните вообичаени грешки треба да ги одбегнувате
-
Хороскоп2 часаХороскоп за недела (30 ноември)
-
Свет1 денРуските власти предупредуваат дека целосно ќе ја блокираат апликацијата за пораки „WhatsApp“
-
Македонија14 часаСпречен канал на илегално внесување на ловечка муниција на Граничен премин Стар Дојран, лишени од слобода три лица
