Следете не

На денешен ден

18 мај – На денешен ден

Објавено пред

на

1781.- Шпанците го погубија Тупак Амаруа II (Тупак), водач на востанието на Инките против шпанската власт, во Куско, Перу.

1799.- Умре францускиот драматург Пјер Бомарше, автор на комедии Севилскиот бербер и Бракот на Фигаро, инспирирани од Џоакино Росини и Волфганг, Моцарт.

1800.- Во Санкт Петербург умре рускиот војсководец и стратег Александар Суворов, кој се борел 55 години и водел вкупно 60 битки.

1803.- Британија и објави војна на Франција поради мешањето на Наполеон во Италија и Швајцарија.

1804.- Наполеон Бонапарта е прогласен за император на Франција и крунисан Наполеон I во декември.

1836.- Роден е австрискиот шаховски велемајстор Вилхелм Штајниц, првиот официјален светски шампион. Титулата светски шампион во шах ја освоил во 1886 година со победата во мечот со Јоханес Цукерторт.

1868.- Роден е рускиот цар Николај II Александрович Романов, последниот монарх на Русија, најстариот син на Александар III. Тој беше симнат од тронот во Октомвриската револуција во 1917 година, а беше погубен следната година заедно со членовите на семејството.

1872.- Роден е британскиот филозоф и математичар Бертранд Расел, основач и претседател на Меѓународниот кривичен трибунал за Виетнам. Бил ангажиран во борба за мир и разоружување, поради што двапати бил апсен. Добитник е на Нобеловата награда за литература во 1950 година.

1883.- Роден е германскиот архитект Валтер Гропиус, кој во 1919 година ја основал престижната архитектонска школа Баухаус во Вајмар, една од највлијателните во текот на 20 век.

1911.- Умре австрискиот композитор и диригент Густав Малер. Компонирал десет симфонии, циклуси соло песни за глас и оркестар.

1919.- Родена е британската примабалерина Маргот Фонтејн, една од најпознатите балерини на 20 век. Од 1962 година таа е партнер на прославениот Рудолф Нуреев.

1920.- Во Полска, во близина на Краков, е роден Карол Војтила, кој во 1978 година станал папа Јован Павле Втори, првиот неиталијански папа по 455 години.

1944.- Повеќе од 200.000 Татари беа протерани од Крим во Советскиот Сојуз под обвинение дека соработувале со Германците.

1954.- Стапува на сила Европската конвенција за човекови права.

1973.- Умрела американската пацифистка Жанет Ранкин, првата жена што станала член на американскиот Конгрес.

1974.- Индија го изврши својот прв нуклеарен тест во пустината Раџастан и стана шестата земја што изврши нуклеарна експлозија.

1988.- Советските трупи се повлекоа од Авганистан.

1992.- Високиот комесаријат за бегалци на ОН соопшти дека 1.300.000 луѓе ја напуштиле југословенската војна, што ја создала најголемата бегалска криза во Европа од Втората светска војна.

1995.- Умре рускиот балетан Александар Годунов, кој стекна светска слава по емигрирањето од СССР.

1996.- Романо Проди стана претседател на 55-та италијанска влада од Втората светска војна. Десет години подоцна (2006) Проди повторно стана претседател на 61-та италијанска влада.

1996.- Под притисок на меѓународната заедница, воениот водач на босанските Срби Радован Караџиќ поднесе оставка како претседател на Република Српска. Таа должност ја презеде поранешната потпретседателка на РС, Билјана Плавшиќ. Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија (МКТЈ) во Хаг го обвини Караџиќ во ноември 1995 година за воени злосторства и геноцид.

1998.- Против Мајкрософт, најсилната софтверска компанија во светот, е поднесена тужба поради монопол.

1999.- Владата во Сиера Леоне и бунтовниците се договориле за прекин на огнот, со што завршиле седумгодишните брутални борби.

2000 – Советот за безбедност на ОН едногласно усвои ембарго за оружје против Етиопија и Еритреја како резултат на обновувањето на нивната двегодишна гранична војна.

2005.- Умре Френк Горшин, американски актер и голем имитатор.

2009.- Европскиот комесар за буџет и поранешна министерка за финансии Далија Грибаускаите стана првиот претседател на Литванија со победата на претседателските избори.

2009 – Неколку големи американски дневни весници или банкротираат или целосно се затвораат, како резултат на драматичните промени предизвикани од појавата на Интернет и избувнувањето на светската економска криза.

2010.- Американскиот претседател Барак Обама го потпиша Законот за слобода на печатот со цел да се обезбеди основа за поголема заштита на новинарите и слободниот печат ширум светот и да се идентификуваат земјите каде што овие принципи се прекршени. Законот го доби името по новинарот на Волстрит, Даниел Перл, кој беше убиен во 2002 година од екстремисти во Пакистан.

2011 – Меѓународниот трибунал за Руанда го осуди поранешниот генерал Августин Бизмунг на 30 години затвор за неговата улога во масовни убиства, особено на племето Тутси.

2014.- Почина српскиот писател, академик и прв претседател на Сојузна Република Југославија Добрица Ќосиќ. Неговите најпознати романи се: Сонцето е далеку, Време на смртта, Корени, Поделби, Време на злото и Време на моќта.

2018 – Авионска несреќа во Куба, кога авион со 113 патници и членови на екипажот се урна веднаш по полетувањето од меѓународниот аеродром во Хавана, при што загинаа 110 лица.

2018 – 17-годишен ученик е осомничен за напад на средно училиште во американскиот град Санта Фе во близина на Хјустон.

На денешен ден

6 јули – На денешен ден

Објавено пред

на

1415.- Чешкиот реформатор Јан Хус бил запален како еретик на клада во Констанца за неговото теолошко-полемичко дело „За црквата“. Бил ректор на универзитетот во Прага (1402), го реформирал чешкиот јазик и правопис.

1533.- Умрел Лодовико Ариосто (Лодовико), автор на витешкиот еп „Бесниот Орландо“. Тој се смета за најголем поет на италијанската ренесанса.

1535.- Англискиот хуманист и писател Томас Мор бил погубен како предавник, бидејќи не се согласувал со црковната политика на кралот Хенри VIII (Хенри). Во 1935 година, Католичката црква го прогласи за светец. Автор е на политичко-филозофското дело „Утопија“ во кое ја претстави идејата за идеална човечка заедница.

1885.- Францускиот биолог и хемичар Луј Пастер за прв пат успешно ја администрира вакцината против беснило на човечко суштество, деветгодишниот Џозеф Мајстер од Алзас.

1893.- Умре францускиот писател Ги де Мопасан (Гај, Мопасан), еден од најзначајните автори на кратката форма во светската литература („Дунда“, „Страсти“, „Налица“, „Стапици“).

1908.- Во Турција започна „Младотурската револуција“ под водство на помлади офицери и интелектуалци незадоволни од владеењето на султанот Абдул Хамид II.

1919.- Првиот авион што го премина Атлантикот, британскиот воздушен брод „Р-34“ слета на Рузвелтово поле во Њујорк.

1923.- Официјално беше објавено основањето на СССР (Сојуз на Советските социјалистички републики), врз основа на одлуката на Првиот сојузен конгрес на Советите на крајот на 1922 година.

1928.- Во Њујорк беше одржана премиерата на филмот „Светлините на Њујорк“, првиот звучен филм во историјата на кинематографијата.

1944 – 167 луѓе загинаа во пожар предизвикан од пожар во главниот шатор на циркусот Ringling Brothers и Barnum & Bailey во американскиот град Хартфорд, Конектикат.

1962.- Умре Вилијам Фокнер, еден од најзначајните современи американски писатели. Неговиот литературен опус најмногу ја претставува сагата за судбината на американскиот југ. Добитник е на Нобеловата награда за литература во 1949 година („Сарторис“, „Шум и бес“, „Светлина во август“, „Коњанички гамбит“, „Диви палми“).

1964.- Британскиот протекторат во Африка, Нјасаланд, под името Малави, стана независна земја во рамките на Британскиот Комонвелт.

1967.- Во Нигерија започна граѓанска војна поради прогласувањето независност на Источна Нигерија (Биафра). Повеќе од милион луѓе загинаа во двегодишната војна.

1971.- Умре легендарниот американски џез-музичар, трубач и пејач Луис „Сачмо“ Армстронг (Луис Сачмо), најзначајната личност во историјата на џезот. Кариерата ја започна во 1918 година, а бројните турнеи низ светот му ја донесоа неофицијалната титула амбасадор на добра волја.

1973.- Умре германскиот диригент Ото Клемперер, еден од најзначајните диригенти на 20 век, особено познат по изведбите на делата на Бетовен.

1988.- Во експлозијата на нафтената платформа „Пајпер Алфа“ во британскиот дел на Северното Море загинаа 167 лица.

1990.- Бугарскиот претседател Петар Младенов поднесе оставка поради обвинувањата дека наредил тенкови да ги разбијат антивладините протести.

1999.- Припадниците на меѓународните мировни сили во Босна го уапсија Радослав Брѓанин, лидерот на Народната партија и пратеник во Собранието на Република Српска, во Бања Лука и го предадоа на Меѓународниот суд за воени злосторства во Хаг.

2000.- Собранието на Сојузна Република Југославија ги усвои амандманите на Уставот со кои на тогашниот претседател Слободан Милошевиќ му овозможи повторно да се кандидира за претседател на Сојузна Република Југославија.

2000.- Топлотен бран што ја зафати Југозападна Европа, со температури на воздухот до 45 Целзиусови степени, предизвика смрт на 25 луѓе и многу пожари.

2003 – Либерискиот претседател Чарлс Тејлор ја прифати понудата за азил во Нигерија. Неговото заминување беше условот на американскиот претседател Џорџ Буш за вклучување на САД во воспоставувањето мир во таа западноафриканска земја, која веќе 14 години ја тресат конфликти.

2005.- Од Улцињ до Дубровник и Сплит започна првата редовна автобуска линија од Црна Гора до Хрватска, по 14-годишен прекин поради војната во поранешна Југославија.

2005.- Умре Клод Симон, француски писател и добитник на Нобеловата награда во 1985 година.

2006.- По 44 години, Индија и Кина го отворија граничниот премин „Нату Ла“.

2007.- По 16 години прекин, вратена е автобуската линија меѓу Белград и Тузла.

2009.- По речиси 30 години, Јованка Броз, вдовицата на поранешниот претседател на СФР Југославија, Јосип Броз Тито, доби пасош и лична карта.

2011.- Британската кралица Елизабета Втора зборуваше на Генералното собрание на ОН во Њујорк, за прв пат по 50 години.

2012 – Поранешниот аргентински диктатор Хорхе Рафаел Видела беше осуден на 50 години затвор за кражба на бебиња од затвореници за време на владеењето на воената хунта и нејзината војна против левичарските дисиденти. Видела беше на чело на Аргентина од 1976 до 1981 година. За време на владеењето на воената хунта загинаа околу 13.000 луѓе.

2020 – Почина Енио Мориконе, италијанскиот композитор познат по музиката за „шпагети вестерните“ на Серџо Леоне („За тупаница долари“, „За еден долар повеќе“ и „Добриот, лошиот, грдиот“). иновативните партитури радикално ја менуваат музиката за филмот.

Прочитај повеќе...

На денешен ден

5 јули – На денешен ден

Објавено пред

на

1596.- Англиските морнари го опустошиле шпанскиот брег и го ограбиле Кадиз, пристаниште кое добило првокласно значење со откривањето на Америка.

1811.- Венецуела стана првата јужноамериканска земја која прогласи независност од Шпанија.

1830.- Во походот против Алжир, Французите го зазеле градот Алжир. Алжир остана под француска власт до 1962 година, кога северноафриканската земја стекна независност.

1865.- Вилијам Бут ја основал „Христијанската мисија“ во Лондон, која подоцна била наречена „Армија на спасот“ и главно била ангажирана во хуманитарна работа. Таа беше многу активна во периодот по Втората светска војна.

1865.- Во Велика Британија беше донесен првиот закон за ограничување на брзината во светот – две милји на час.

1879.- Роден е американскиот тенисер и политичар Двајт Дејвис, министер за војна (1925-29). Тој го основал тенискиот натпревар „Дејвис куп“ во 1900 година.

1880.- Роден е чешкиот виолинист и композитор Јан Кубелик, кој го споредувале со Паганини поради неговиот виртуозен стил (шест концерти за виолина, Американска симфонија).

1889.- Умре писателот Јаков Игњатовиќ, зачетникот на реализмот во српската литература. Пишувал песни, културно-историски написи, патописи, романи и раскази и уредувал српски весници и српски Летопис („Вечен младоженец“, „Трпен спасен“, „Милан Наранџиќ“).

1889.- Роден е францускиот писател, сликар и режисер Жан Кокто. Како експериментатор ги поминал сите фази на модерната уметност – кубизам, дадаизам, надреализам, а поради различноста на неговите дела се смета за корифа на францускиот дух („Орфеј“, „Страшни деца“, „Петел и Арлекин“). Станал член на Француската академија во 1955 година.

1891.- Роден е хрватскиот поет Августин Тин Ујевиќ, кој со својата лирика и боемски живот го одбележа периодот меѓу двете светски војни во југословенската литература („Лелек себра“, „Колајна“, „Жедан камен на студенцу“).

1901.- Роден е рускиот театарски режисер и актер Сергеј Владимирович Обрастов, основач на Државниот централен куклен театар. Режирал повеќе од 50 куклени претстави, кои се сметаат за антологиски дела од тој театарски жанр.

1911.- Роден е францускиот државник Жорж Помпиду, претседател на Франција (1969-74) по пензионирањето на Шарл де Гол. Како близок соработник на Де Гол, неговиот шеф на кабинет и премиер од 1962 до 1968 година, тој најмногу ги следел идеите на неговиот познат претходник.

1932.- Во Португалија, Антонио де Оливеира Салазар стана премиер, кој во 1933 година воспостави профашистичка диктатура, која заврши дури во 1974 година, четири години по неговата смрт.

1943.- Со германската офанзива од правецот на Орел и Харков против советските позиции, започнала битката Курск-Орел, една од најголемите во Втората светска војна.

1959.- Индонезискиот претседател Ахмед Сукарно го распушти парламентот, го суспендираше Уставот од 1950 година и воспостави диктатура.

1975.- Американскиот тенисер Артур Еш стана првиот црнец победник на турнирот Вимблдон.

1975.- Зеленортските Острови добија независност по 500 години португалско владеење.

1977.- Во Пакистан беше извршен воен удар со кој генерал Мохамад Зиа ул-Хак го собори премиерот Зулфикар Али Буто.

1980.- Шведскиот тенисер Бјорн Борг го освои турнирот Вимблдон по петти пат по ред.

1994.- Палестинскиот лидер Јасер Арафат (Јасер), кој пристигна на Западниот Брег по 27 години егзил, најави создавање на држава Палестина на територијата под палестинска самоуправа, со главен град во источен Ерусалим.

2001.- Македонските власти и вооружените албански бунтовници постигнаа договор за прекин на огнот. Мировниот договор со кој заврши повеќемесечниот конфликт во Македонија беше потпишан на 13 август во Охрид.

2002.- Почина легендарниот бејзбол играч Тед Вилијамс (Вилијамс), еден од најголемите „бокали“ на сите времиња и последен Американец кој постигнал 400 „хитови“ во една сезона.

2003.- Две Чеченки поставија експлозив на рок фестивал на московскиот аеродром Тушино. Во експлозијата загинаа 16 лица, меѓу кои и женски терористи, а 60 беа повредени.

2004.- Во Индонезија беа одржани првите директни претседателски избори, шест години по завршувањето на 32-годишната диктатура на поранешниот претседател Сухарто.

2007 – Белгискиот кривичен суд го осуди поранешниот армиски мајор на Руанда Бернард Нтукахаг на 20 години затвор за убиство на десет Белгијци – мировници на ОН и неодреден број цивили во Руанда, на почетокот на геноцидот во 1994 година.

2015.- На референдумот во Грција, граѓаните ги отфрлија мерките за штедење понудени од меѓународните кредитори во замена за финансиска помош за спас на економијата.

2018 – Осум Бошњаци беа осудени пред Судот на Босна и Херцеговина на затворски казни од пет до десет години за воени злосторства извршени врз српски и хрватски цивили во логорите во областа на општина Сараево Хаџиќи во периодот од мај 1992 година. до јануари 1996 година.

Прочитај повеќе...

На денешен ден

4 јули – На денешен ден

Објавено пред

на

1190.- Англискиот крал Ричард Лавовското срце (Ричард) и францускиот крал Филип II (Филип) ја започнале Третата крстоносна војна. Во таа војна им се придружил германско-римскиот император Фредерик I Барбароса (Фридрик).

1631.- Во Париз е отворена агенција за вработување, прва во светот. 1753.- Роден е францускиот пронаоѓач Жан Пјер Франсоа Бланшар (Жан Пјер Франсоа Бланшар), кој во 1785 година заедно со Џон Џефрис (Џон Џефрис) прв го прелета Ла Манш со балон.

1776.- На Континенталниот конгрес во Филаделфија беше потпишана Американската декларација за независност. Тој ден во САД се слави како Ден на независноста.

1799.- Роден е шведско-норвешкиот крал Оскар I (Оскар), кој за време на неговото владеење (1844-59) ја водел политиката на шведска неутралност и обединување на скандинавските земји.

1807.- Роден е италијанскиот револуционер Џузепе Гарибалди (Џузепе), водач на движењето за независност и обединување на Италија. Во 1860 година, со легендарна кампања со своите волонтери („илјада црвени кошули“), тој ја ослободи Сицилија од владеењето на Бурбон и триумфално влезе во Неапол во септември. Бил избран за претставник на Рим во 1874 година, но ги одбил почестите на кралот Виктор Емануел, титулите војвода и маршал.

1826.- На ист ден починаа поранешните американски претседатели Џон Адамс (1797-1801) и Томас Џеферсон (1801-09).

1848.- Објавен е „Комунистичкиот манифест“ на Карл Маркс (Маркс) и Фридрих Енгелс (Фридрих).

1848.- Умре францускиот писател и дипломат Франсоа Рене Шатобриан (Франсоа, Шатобриан). Тој се смета за творец на францускиот модерен литературен стил и јазик. Рафинираниот стилист во делото „Спомени од зад гробот“, во своите политички записи, ги негира достигнувањата на француската буржоаска револуција и рационализмот во филозофијата.

1903.- Отворен е првиот пацифички телеграфски кабел, помеѓу Сан Франциско и Манила.

1927.- Родена е италијанската филмска актерка Џина Лолобриџида, првата ѕвезда на италијанската кинематографија по Втората светска војна („Фанфан Лала“, „Убавините на ноќта“, „Леб, љубов и имагинација“, „Провинциска девојка“).

1934.- Умрела Марија Кири Склодовска, француска научничка со полско потекло. Таа ги откри радиоактивните елементи радиум и полониум. Првата Нобелова награда за физика ја поделила во 1903 година со нејзиниот сопруг Пјер и Бекерел, а втората ја добила за хемија во 1911 година.

1943.- Полскиот генерал и политичар Владислав Сикорски (Владислав), шеф на владата во егзил и за време на Втората светска војна врховен командант на полските вооружени сили на Запад, загина во авионска несреќа во Гибралтар под неразјаснети околности.

1946.- Филипините се стекнаа со независност по 47 години владеење на САД.

1976.- Израелските командоси упаднаа на аеродромот Ентебе во Уганда и ослободија 102 заложници од францускиот патнички авион киднапиран од арапски екстремисти. Убиени се четворица командоси, седум од 10-те киднапери и околу 20 војници од Уганда.

1979.- Поранешниот алжирски претседател Ахмед Бен Бела (Бела) беше ослободен по 14 години домашен притвор. Тој беше првиот претседател на независна Алжир (1963), а беше отстранет од власт од Хуари Бумедиен со државен удар во 1965 година.

1997.- Американската вселенска сонда „Патфајндер“ беше слета на Марс.

1999.- Алжирскиот претседател Абделазиз Бутефлика (Бутефлика) даде амнестија на илјадници муслимански воени затвореници.

2000.- Умре еден од најпознатите полски писатели и антикомунисти Густав Херлинг-Груџински.

2001 – Со цел да се стави крај на 18-годишната граѓанска војна, за време на која животот го загубија речиси два милиони луѓе, суданската влада ја прифати либиско-египетската мировна иницијатива. Сепак, тоа не доведе до крај на војната.

2001 – 145 луѓе загинаа во авионска несреќа во Сибир.

2008.- Авион на кинеска компанија слета на меѓународниот аеродром Таојуан на северот на Тајван, со што официјално беше воспоставен воздушниот сообраќај меѓу Кина и Тајван по речиси шест децении. Политичките конфликти меѓу Кина и Тајван траат од 1949 година, кога поддржувачите на стариот режим го „одвоија“ Тајван од комунистичка Кина.

2011 – Почина Ото фон Хабсбург (Ото фон), најстариот син на последниот австроунгарски император Чарлс I. Роден во 1912 година, тој беше сведок на падот на неговото семејство, кое беше принудено да замине во егзил по Првата светска војна. Имал германско, австриско и унгарско државјанство.

Прочитај повеќе...

Facebook

Последни објави

На денешен ден6 часа

6 јули – На денешен ден

1415.- Чешкиот реформатор Јан Хус бил запален како еретик на клада во Констанца за неговото теолошко-полемичко дело „За црквата“. Бил...

Хороскоп8 часа

Денешен Хороскоп (6 јули) – среда

Овен Неискреноста во вашата околина станува неподнослива. Не ја префрлајте вината на другите луѓе бидејќи тие ве лажат само онолку...

Македонија16 часа

Ноќеска бил пријавен украинец кој во охридски хотел агресивно се однесувал према вработените

Ноќеска на 05.07.2022 година во 01 часот во СВР Охрид е приведен Р.Ч.(42) од Харков-Република Украина. Тој, претходно во хотелски...

Магазин17 часа

Од Apple ќе се бара да поддржува USB-C полнач

Регулаторното тело на Европската унија најави дека сите производители на електронски уреди ќе треба да го усвојат стандардот USB-C до...

Кичево18 часа

Неколку кичевски населби утре ќе бидат со времен прекин на електрична енергија поради работа на ЕВН Кичево

Поради зафати на електродистрибутивната мрежа утре 06.07.2022 година – среда, ЕВН Кичево ќе работи на терен, така што прекини во снабдување на...

Магазин19 часа

Дали Apple работи на нов Siri далечински управувач?

Во последниве години, стана фасцинантно хоби да се копа низ раните бета верзии на Apple, барајќи индиции за нови и...

Магазин19 часа

iPhone 14 ќе руши различни рекорди, еден од нив е цената

Законите на пазарот налагаат дека цените што еднаш ќе се зголемат тешко се враќаат на претходното ниво. Откако еднаш ја...

Свет19 часа

Сателитот на НАСА ја напушти орбитата на Земјата и се упати кон Месечината

Сателит не поголем од микробранова печка денеска успешно ја напушти орбитата на Земјата и се упати кон Месечината, што е...

Магазин19 часа

Претплатниците на Twitter на Android имаат опција која ќе ја олесни навигацијата

Прилагодената навигација е веќе достапна за корисниците на Twitter Blue на платформата iOS, а сега ја добиваат и корисниците на...

Мобилни уреди19 часа

Xiaomi ја претстави серијата 12S телефони со „Leica“ камери

На вчерашната конференција, Xiaomi претстави три телефони од новата серија 12S: Xiaomi 12S, Xiaomi 12S Pro и Xiaomi 12S Ultra....

НАЈЧИТАНИ