На денешен ден
24 декември – На денешен ден
1491.- Роден е шпанскиот свештеник Игнасио де Лојола (Игнасио, Лојола), основач на „Друштвото на Исус“ (језуити). Во 1534 година, откако инквизицијата го ослободила од обвинение дека е еретик, во 1540 година добил потврда за новиот римокатолички ред од папата Павле III и бил избран за прв старешина (генерал). Тој го создал уставот на језуитите и прирачникот „Духовни вежби за самоуправување“. 1524.- Умрел португалскиот морепловец Васко де Гама (Васко), кој во 1498 година пронашол поморски пат до Индија пловејќи околу Африка. За време на второто патување во Индија во 1502 година, тој воспоставил португалска колонијална власт, а за време на третото, умрел во Индија. 1798.- Роден е полскиот писател Адам Мицкевич, најизразениот претставник на полскиот романтизам. Неговиот идиличен еп „Господин Тадеуш“ (Пан Тадеуш), во кој даде визија за исчезнувањето на старата Полска, се смета за најголем дел од полскиот романтизам.
1814.- САД и Велика Британија го потпишаа мирот во Гент, Белгија, со што заврши војната што започна во 1812 година.
1818.- Роден е англискиот физичар Џејмс Прескот Џул. Тој го определил топлинскиот еквивалент на електричната струја (1843) и механичкиот еквивалент на топлината (1850) и на тој начин обезбедил еден од доказите на законот за зачувување на енергијата. Според него, мерната единица за енергија, работа и количина на топлина го добила името „џул“ (Ј).
1838.- Под притисок на Русија, Портата и политичките противници во Србија, кнезот Милош Обреновиќ ја прифатил т.н. Турскиот устав кој ја ограничува апсолутната моќ на принцот.
1863.- Во Калкута умре англискиот писател Вилијам Мејкпис Такери, еден од најзначајните сатиричари во 19 век, познат по романот „Васар Таштине“.
1863.- Роден е Љубомир Давидовиќ. Заедно со Јаша Продановиќ ја основал Независната радикална партија во 1901 година, а од 1912 година бил на чело на таа партија. Тој беше министер за образование во владата на Никола Пашиќ и е еден од креаторите на Декларацијата на Крф. Од 1919 година е претседател на новоформираната Демократска партија. Бил премиер на Кралството Срби, Хрвати и Словенци двапати во 1919 и 1924 година.
1865.- Во градот Пуласки во американската сојузна држава Тенеси, основана е расистичката организација на белците, Ку-Клукс-Клан.
1871.- Во Каиро, местото каде што се одвива драмата, била одржана премиерата на операта „Аида“ на Верди.
1914.- Германски авиони фрлиле бомба врз Довер во Првата светска војна, прв воздушен напад во историјата на Велика Британија.
1942.- Новата ракета земја-земја „ФЗГ76“, подоцна позната како ракета „Фау 1“ (В-1), беше успешно тестирана на германскиот експериментален полигон во Пенеминде.
1943.- Американскиот генерал Двајт Ајзенхауер (Двајт Ајзенхауер) бил назначен во Втората светска војна за командант на Врховниот штаб на сојузничките експедициски сили за инвазијата на окупирана Франција.
1944.- Во Нови Сад на унгарски е објавен првиот број на дневниот весник „Сабад Вајдашаг“, кој во септември 1945 година го сменил името во „Маѓар со“.
1951.- Обединетото Кралство Либија беше прогласено со емирот ел-Идриз (Идрис) за суверен. Во септември 1969 година, кралот Идриз беше соборен со воен удар предводен од Моамер Гадафи, кој потоа прогласи република.
1982.- Умре францускиот писател Луј Арагон (Луј), еден од основачите на надреалистичкото движење. Од 1930 година, по конгресот на револуционерните писатели во Харков, тој се приклонува кон социјалистичкиот реализам и го објавува „Трактат за социјалистичкиот реализам“. Во Втората светска војна, заедно со Елуар, бил најистакнатиот поет на Движењето на отпорот.
1989.- Сменетиот премиер на Панама, генерал Антонио Нориега (Нориега), се засолни од американските окупациски трупи во дипломатската мисија на Ватикан во Панама Сити и побара политички азил.
1994.- За време на киднапирањето на францускиот патнички авион во Алжир, исламските терористи убија две лица, а 239 лица земаа како заложници.
1995.- На парламентарните избори во Турција најмногу гласови освои исламистичката Партија за просперитет, што беше прва изборна победа на исламистите во 72-годишната историја на секуларна Турција.
1996.- За време на граѓански протест во Србија поради фалсификување на резултатите од локалните избори, силни полициски сили интервенираа во центарот на Белград за да раздвојат две групи – приврзаниците на српскиот претседател Слободан Милошевиќ и опозициската коалиција „Заедно“. Пред почетокот на митингот, со пиштол тешко беше ранет Ивица Лазовиќ, член на Српското движење за обнова.
1997.- Муслиманските фундаменталисти убија 59 цивили во два масакри во Алжир.
1999.- „Малиот принц“, дело на Антоан де Сент-Егзипери, е прогласена за книга на векот во Франција.
2000.- За време на четиридневните немири во затворите во Турција, беа убиени 28 лица.
2008.- Почина британскиот нобеловец и еден од најпознатите драматурзи Харолд Пинтер, познат и како остар критичар на британската и американската надворешна политика. Негови најзначајни дела се: „Настојник“, „Враќање“, „Ничија земја“, „Стари времиња“ и „Роденден“.
2009.- Умре венецуелскиот политичар и државник Рафаел Калдера, претседател на Венецуела од 1969 до 1974 година и од 1994 до 1999 година. За време на вториот мандат, учесниците во државниот удар во 1992 година беа помилувани, вклучувајќи го и Хуго Чавез, кој стана шеф на државата по Калдера.
2011 – 61 лице загина во неколкудневните борби меѓу безбедносните сили и членовите на радикалната муслиманска секта Боко Харам на североистокот на Нигерија.
2014 – Шинзо Абе стана нов премиер на Јапонија десет дена по победата на неговата Либерално-демократска партија (ЛДП) на парламентарните избори.
2017 – Во ударот на тропската бура „Тембин“ на Филипините загинаа 208 лица, 164 лица се водат како исчезнати, додека 40.000 жители ги напуштија своите домови.
На денешен ден
Времеплов: На денешен ден – 27 ноември
На денешен ден 27 ноември, важни историски настани кои се случиле во различни години и делови од светот. Еве краток преглед на клучните теми и значење на овие настани по хронолошки ред по векови:
19. век
1879
-
Францускиот парламент бил преместен од Версај во Париз.
1895
-
Алфред Нобел во Париз го напишал својот тестамент, оставајќи големо богатство за развој на науката, литературата и мирот. Нобеловата награда се доделува од 1901 година.
20. век
1910-1930
1912
-
Шпанија воспоставила протекторат над Мароко.
1919
-
Во Неџија, Бугарија по Првата светска војна потпишала договор со кој:
-
Добруџа ѝ припаднала на Романија,
-
Источна Тракија на Грција,
-
Струмица, Димитровград и Босилеград на Кралството СХС.
-
1926
-
Ахмед Бен Зогу во Тирана потпишал договор со Италија, ставајќи ја Албанија под италијански протекторат.
1930-1950
1940
-
Нацистичка Германија ја анектирала француската покраина Лорена.
-
Во Романија, профашистичката „Железна гарда“ убила над 60 соработници на кралот Карол II, меѓу кои и поранешниот премиер Николае Јорго.
1941
-
Последните италијански сили во тврдината Гондар (Етиопија) капитулирале пред Сојузниците, кои заробиле 23.000 војници.
1942
-
Француската флота во Тулон била потопена за да не падне во германски раце.
1945
-
Норвешка станала членка на Обединетите нации.
1950-1970
1953
-
Хусо Хоџиќ, учесник во НОБ, прогласен за народен херој.
1968
-
Југословенската армија и полиција ги потиснале албанските демонстрации во Косово, одржани на Денот на знамето, со барање покраината да добие статус на република.
1970-1990
1970
-
Во Манила, колумбиски сликар преправен во свештеник се обидел да го убие папата Павле VI.
1974
-
На Телевизија Белград била емитувана првата епизода од „Коцки, коцки, коцки“.
1978
-
Поранешниот надзорник Ден Вајт ги убил градоначалникот Џорџ Москоне и политичарот Харви Милк во Сан Франциско.
1983
-
Колумбиски Боинг 747 се урнал кај Мадрид; загинале 181 лице.
1989
-
Колумбиски Боинг 727 експлодирал во лет; загинале сите 107 патници и членови на екипажот.
1990
-
Џон Мејџор станал премиер на Велика Британија и лидер на Конзервативната партија.
1990-2000
1991
-
Советот за безбедност на ОН овластил распоредување на УНПРОФОР во поранешна Југославија.
-
Во Пном Пен толпа го нападнала лидерот на Црвените Кмери Кије Самфан, кој бил евакуиран во Бангкок.
1996
-
Поради протестите против изборни фалсификати, властите ги затвориле Радио Б92 и Радио Индекс; работата ја продолжиле на 5 декември.
-
Над 90 рудари загинале во експлозија на гас во јагленокоп во кинеската провинција Шанкси.
1997
-
Судири кај Србица и во селото Резница: убиени двајца полицајци и еден Албанец, четворица полицајци ранети.
21. век
2000
-
Норвешкиот крал Харолд го отворил Лердалскиот тунел, најдолг патен тунел во светот (16.900 м).
-
Агенцијата за СИДА на ОН објавила дека од почетокот на пандемијата починале над 21 милион луѓе.
2001
-
НАСА објавила откривање атмосфера на планета оддалечена 150 милиони светлосни години – прво директно откривање надвор од Сончевиот систем.
-
Официјално бил отворен каспискиот нафтоводен систем за транспорт до Новоросијск.
2004
-
Вселенскиот патријарх Вартоломеј I ги примил моштите на Свети Златоуст и Свети Григориј од папата Јован Павле II.
2005
-
Прва трансплантација на лице извршена во Амиен, Франција.
2006
-
Во Јасеновац бил отворен Образовен центар и Меморијален музеј со нова изложба за жртвите од логорот.
-
Канадскиот парламент го признал Квебек како „посебна нација во рамките на Канада“.
На денешен ден
Светот на денешен ден (20 ноември)
1531 – Капелскиот мировен договор ја утврдува конфесионалната поделба на Швајцарија.
1780 – Велика Британија објави војна на Холандија поради снабдувањето на американските бунтовници.
1818 – Симон Боливар ја прогласи независноста на Венецуела од Шпанија.
1873 – Обединување на Будим и Пешта во главниот град Будимпешта.
1903 – Демонстрации во Белград против режимот на кралот Александар Обреновиќ.
1910 – Франциско I. Мадеро повика на револуција и се прогласи за претседател на Мексико.
1917 – Украина беше прогласена за република.
1917 – Почеток на Битката кај Камбре во Првата светска војна.
1919 – Во Берлин нелегално започна првиот конгрес на младински организации и беше основана Комунистичката младинска интернационала.
1924 – Задушено курдското востание во Турција.
1962 – Кенеди ја укина американската блокада на Куба и формално ја заврши Кубанската ракетна криза.
1991 – Однесувањето на околу 260 луѓе од болницата во Вуковар до Овчара од страна на ЈНА.
1999 – Кина го лансира својот прв вселенски брод.
2003 – Експлозија на неколку бомби во Истанбул; уништен британскиот конзулат.
2003 – Уапсен Мајкл Џексон за наводна сексуална експлоатација на малолетници.
На денешен ден
Светот на денешен ден (18 ноември)
Среден век и големи откритија
-
1477 – Основан е рускиот град Екатеринбург.
-
1493 – Кристофер Колумбо за првпат го здогледува Порторико; следниот ден се истоварува и островот го нарекува Сан Хуан Батиста.
18. и 19. век
-
1739 – Со Белградскиот договор Отоманската империја го враќа Белград и териториите северно од Западна Морава.
-
1865 – Во Њујорк се објавува расказот на Марк Твен: „Прославената скокачка жаба од округот Калаверас“.
Почеток на 20. век
-
1903 – САД потпишуваат договор со Панама за неограничено користење на Панамскиот канал.
-
1905 – Принцот Чарлс од Данска станува крал на Норвешка под името Хакон VII.
-
1909 – САД испраќаат два воени брода во Никарагва по масакрот што го наредил диктаторот Хозе Сантос Зелаја.
-
1910 – Започнува Мексиканската селска револуција, предводена од Панчо Виља и Емилијано Сапата.
Првата светска војна и последици
-
1918 – Латвија прогласува независност.
-
1918 – Белгиската армија повторно влегува во Брисел по четиригодишна германска окупација.
1920-ти и 1930-ти
-
1926 – Џорџ Бернард Шо ги одбива парите од Нобеловата награда.
-
1928 – Во Њујорк е прикажан „Паробродот Вили“, првиот анимиран филм со Мики Маус.
-
1936 – Германија и Италија ја признаваат владата на Франциско Франко во Шпанија.
Втора светска војна и по неа
-
1941 – Прв судир меѓу четници и партизани во Хрватска, во Почитељ.
-
1943 – 440 авиони на британските Кралски воздухопловни сили го бомбардираат Берлин, со минимална штета.
-
1945 – На изборите во Бугарија победува комунистичкиот Отечествен фронт.
Втора половина на 20. век
-
1959 – Премиера на филмот „Бен-Хур“ во Њујорк.
-
1969 – „Аполо 12“ слетува на Месечината – второ успешно слетување на човечка мисија.
-
1971 – „Лед Цепелин“ го објавува својот безнасловен албум („Led Zeppelin IV“).
-
1978 – Масовното самоубиство во Џонстаун: 913 жртви.
-
1982 – Боксерот Дук Ку Ким умира по мечот со Реј Манчини, што предизвикува реформи во боксот.
-
1987 – Пожар во лондонската метро-станица Кингс Крос: 31 загинат.
-
1988 – Претседателот Реган потпишува закон со кој дилерите на дрога можат да бидат осудени на смрт.
-
1990 – Првите општи избори во СР Босна и Херцеговина.
Распадот на Југославија
-
1991 – ЈНА го освојува Вуковар.
-
1991 – Мате Бобан ја прогласува „Хрватска заедница Херцег-Босна“.
-
1991 – Македонското собрание го усвојува Уставот, прогласувајќи независност.
-
1993 – Јужноафриканските лидери го одобруваат уставот што го означува крајот на апартхејдот.
Кон крајот на векот
-
1996 – Пожар во тунелот под Ла Манш.
-
1998 – Алис Мекдермот ја добива Националната награда за книга за „Шармантниот Били“.
-
1999 – На самитот на ОБСЕ во Истанбул е усвоена Повелбата за европска безбедност.
21. век
-
2002 – Тимот на Ханс Бликс пристигнува во Ирак како ОН-инспектори за нуклеарно оружје.
-
2003 – Хашкиот трибунал го обвинува Милан Бабиќ за злосторства против човештвото; подоцна осуден на 13 години.
-
2003 – Последна седница на коалицијата ДОС во Белград.
-
2004 – Русија го ратификува Протоколот од Кјото.
-
2004 – Чешка укинува задолжителен воен рок и преминува на професионална армија.
-
2006 – Тони Блер признава дека интервенцијата во Ирак била грешка.
-
2006 – Поплави во авганистанската покраина Бадгис: 53 загинати.
-
Кичево17 часаКичевски „ЈКП Комуналец“ ги засука ракавите за почисто и поубаво Кичево во пресрет на новогодишните празници
-
Кичево2 денаОВР Кичево поднесе кривична за лице од скопско, најдена банкарска картичка употребил за купување на производи
-
Хороскоп1 денХороскоп за петок (28 ноември)
-
Lifestyle2 дена„Travelers Cycling Macedonia“ – Кичево ја лансира првата андроид мобилна апликација за велосипедизам во Македонија
-
Македонија2 денаБензините остануваат исто, додека Дизелот од ноќеска со нова намалена цена за литар
-
Македонија2 денаАМСМ: На патниот правец Отешево – Сирхан, поради одрон на патот, сообраќајот се одвива по една сообраќајна лента
-
Хороскоп8 часаХороскоп за сабота (29 ноември)
-
Култура21 часДенес започнува Божиќниот пост кој трае 40 дена и завршува на денот кога се слави Христовото раѓање, Лесни и богоугодни пости!
