Следете не

Култура

Дeнот на очекување на радосната вест, денеска е „БАДНИК“, да се помолиме за здравје, среќа, љубов и мир!

Објавено пред

на

©porta.mk

Денес е Бадник, додека истражувачите на овие обичаи истакнуваат дека во почетокот Коледе бил празник поврзан со враќањето на Сонцето од јужните напоредници, со раѓањето на новото сонце што значело и раѓање или обнова на животот. Подоцна Христијанската црква овој ден го поврзала со Христовото раѓање. На прекорот дека христијаните започнале да го празнуваат денот на Сонцето исто како и паганите свети Августин одговарал: „Ние го празнуваме не како неверниците поради сонцето, туку поради оној што го создал сонцето”.
Иако обичаите што се изведуваат на Бадник и Божик во некои детали меѓусебно се разликуваат од регион до регион, па дури и од село до село, сепак, во основа се изделуваат неколку заеднички елементи, како што се богатата софра, што се подготвува на Бадник навечер, потоа коледарскиот оган заедно со дрвото Бадник, како и коледицата проследена со многу коледарски песни.

Богатата трпеза со исклучително посна храна: питулици, сарма, грав, компир, риба, зелник, овошје и сл. според верувањето, има цел врз принципот на имитативната магија да обезбеди богат род на земјоделските култури. Обичај е по вечерата софрата да не се крева, туку така, заедно со храната да остане целата ноќ, а во некои места така останува во текот на трите дена додека се празнува Божик. Ова е поврзано со верувањето дека ноќта ќе дојде дедо Боже и ќе се нахрани. Во Кукушко се подготвувала вечера и за дедо Боже, трпезата се поставувала во дворот, а домаќинот го поканувал: „Поели дедо Боже да вечераме.” На Бадник софрата се става врз слама за спомен на јаслите од Витлеемската пештера во која е роден Исус. Подоцна со оваа слама се врзуваат овошките со верување дека таа ќе ги штити од болести и штетници и дека ќе дадат богат род.

На Бадник, во повеќе краишта на Македонија се меси кравајче, пита или погача во која се става сребрена пара. Вечерта кога сите ќе седнат на вечера домаќинот, откако ќе се прекрсти и ќе ја благослови трпезата, го крши кравајчето на толку делови колку што има членови семејството, оставајќи уште дел за Бога и за куќата. Сите присутни во својот дел од кравајчето ја бараат парата и оној што ќе ја најде се смета за најсреќниот во годината што претстои. Оној што ќе ја најдел парата ја ставал во грне или чаша со вино од која сите пиеле за здравје и среќа. Парата ја земал тој што ја нашол или му ја давал на домаќинот и за тоа добивал подароци. Во некои краишта овој обичај се изведува на Василица.

Богати обичаи и верувања на Бадник се поврзани со обредниот оган како и со горењето на дрвото наречено Бадник или Бадникојца. Во некои краишта дрвото што се гори е пенушка од даб, во други смрека, а некаде се гори круша горничка (дива круша) зашто се сметало дека таа е најродна, раѓа секоја година. Тоа се правело за да биде и годината родна. Таа ноќ, како што запишал К. Шапкарев, „сите домашни луѓе не заспиваат туку преноќеваат будни, та од тоа се гледа дека таа ноќ е наречена: Бадник – будник”. И многумина други истражувачи на овие обичаи сметаат дека името на овој ден доаѓа од бдеењето, будноста покрај овој обреден оган. К. Шапкарев уште забележал дека во Скопје кога оваа пенушка „ќе приближи на догорување, ги истеруваат машките деца надвор, а остануваат само женските, за да видат само тие кога ќе догори. Тоа значело да се раќаат се женски од живата стока на домаќинот т.е. јагниња, телиња, коњи и сл.” Во зборникот на браќата Миладиновци среќаваме податок дека во Кукуш од пенушката оставале едно парче „кое вардат до другата година, за да потпалет огнот во истиот вечер”, а во Воден „това парче закопват в лозје за да се сторит лозјето црно”. Во Дебарско, според записите на В. Икономов, исто така, внимавале “да остане едно парче недогорена гламна коешто секоја вечер од Божик до Богојавление се подгорува и се угаснува со вино – за зачувување од повреда на домашниот ситен добиток.

Во Струга децата одејќи по коледа носеле дрвени чеканчиња со кои тропале по влезните врати и пееле:
– Сива, сива голабица,
каде си се осивила?
– Таму горе на бел Дунав.
– Што имаше, што немаше?
– Ми имаше златна чаша,
златрна чаша, иконата,
да служиме млада Бога,
млада Бога Божикова,
Божик ми е на небеса,
слава му е на земјата.

Раѓањето на Исус Христос нашло место и во повеќе други верувања и преданија, а некои истражувачи веруваат дека оттогаш останало коледето, децата да одат по куќите и да го соопштуваат раѓањето на Богомладенецот Исус Христос.
Интересни обичаи поврзани со овој празник сè уште се изведуваат во Западна Македонија, поточно во с. Битуше. Денот пред Бадник се вика Кршенделија и тогаш при ставање на софрата се става и каленик (чинија) со ореви. Секој зема по неколку и ги крши при што се верува дека ако тие се здрави, односно со бели и големи јатки и годината ќе биде плодна, односно семејството ќе има напредок. На Бадник, рано наутро, децата оделе во гората да соберат бодници (бадници). Тоа се дабови гранки коишто потоа стоеле покрај домашната икона односно покрај иконата на светецот заштитник. Вечерта кога ќе седнеле на вечера сите се фаќале за бадниците, при што едно бадниково гранче фрлале во разгорениот оган. Верувајќи дека оваа ноќ може да биде опасна поради негативните демони, луѓето ги затворале портите верувајќи дека со тоа им го зџатвораат и простапот на нечистите сили. Тоа трело до пеењето на првите петли кога сите станувале и се подготвувале за одење „в црква”.

Литература

Вечерва од 19 часот, промоција на книгата „На крајот од патот“ од Марија Никодиноска – Лазареска во ЦК „Кочо Рацин“ – Кичево

Објавено пред

на

За нешто помалку од половина час вечерва, од 19ч во малата сала при Центарот за култура „Кочо Рацин„ – Кичево ќе се одржи промоција на книгата „На крајот на патот“ од Марија Никодиноска
Марија Никодиноска Лазареска има голем број на дипломи и признанија од разни манифестации, курсеви, обуки и сл. Еден од основачите на литературниот клуб Китка. Учествувала на голем број литературни манифестации и конкурси.

Рецензент и промотор била на неколку романи, учествувала во заеднички збирки, алманаси, антологии итн. Исто така има издадено во 2019 година и своја книга која се вика “Огнени воздишки”, а оваа книга “На крајот на патот” е втора книга по ред. И двете книги се напишани со многу љубов, со срце и душа. Опеана е љубовта, животот, среќата и тагата.

Ова е само почеток на нејзиното литературно творештво.

Прочитај повеќе...

Музика

(ВИДЕО) Премиера на новиот мега сингл „Маскенбал“ на Лозано, режисерот Јовески ексклузивно не го криеше задоволството од овој магичен спој

Објавено пред

на

©porta.mk

Во сенките на венецијанските улици, низ маглата која го покрила градот како свој, се игра вечно собирање на души. Секој чекор што го правиме, секој пресврт на мислата, секој здив звучи како мистериозна балада, на чии ноти танцуваат маскирани лица, зачувани под маската на постоењето – така мене ми зазвучи музиката на Лазар Цветкоски и вокалната интерпретација на Влатко Лозаноски, истакна Јовески во интервју за Порта.мк

– Кога ја слушнав демо снимката што ми ја испрати продуцентот Лазар, веднаш забележав нешто магично во мелодијата. Тие ноти, како да летаат низ воздухот, отидоа во мистичен свет на моите фантазии, секој звук беше како далечен шепот, но таа далечина беше Венеција. И затоа како работен наслов на сценарио за „Маскенбал“ на листот напишав локација „Венеција“ и започнаа подготовките.

Маската – како метефора е парче од нашата душа, кое го криеме од светот, а понекогаш и од самите себе под која се претвораме во некој друг, во некој чиј идентитет се топи во неодоливата игра на виртуелната реалност. Затворени во оваа маска, стануваме актери во спектаклот на нашите сопствени сенки, танцувајќи во оваа вечна комедија на животот. Но, понекогаш, под оваа маска, се чувствуваме како изгубени души меѓу минатото и сегашноста, кои ги истражуваме длабочините на нашата сопствена темнина. И во тој момент, Венеција постои како простор на мистерија, депресија и носталгија, каде што секој прекумерен здив е повик кон она што било и што можеби никогаш нема да биде.

– Имено, затоа како режисер на видеото избрав да се снима „Маскенбал“ во Венеција, а не во кој било друг град низ светот каде што има илјадници други карневали – поради што оваа мистериозна градина со маски ни овозможува да запловиме длабоко во себе, да ги истражуваме темните агли на сопствената душа и да се запрашаме: Кое е вистинското лице зад маската?, за нашиот медиум говори Даниел Јовески, еден од најдобрите видео креатори и режисери од нашата Македонија

Во продолжение, големиот хит „Маскенбал“

Споделете, лајкувајте, претплатете се на официјалниот јутјуб канал на Лозано!

Прочитај повеќе...

Култура

Денеска се слави виното и љубовта

Објавено пред

на

Православните верници денеска го слават Свети Трифун, заштитник на градинарите и на лозарите, не исклучувајќи ја неговата важност како заштитник на брачната љубов и верност. Светот го слави Свети Валентин или Денот на вљубените.

Во лозовите насади Фрушка Гора во Моловина лозарите рано утринава по обичај излегоа на лозјето каде симболично ги закроија лозите и ги полеаа со вино. Се верува дека овој ритуал го враќа животот на лозјето по зимата, но обезбедува и подобра жетва.

Денеска е празник на виното, но и на љубовта. Свети Трифун не е само заштитник на винарите и лозарите, туку и заштитник на искрената љубов на сите христијани. Во западниот свет, овој датум се слави како Свети Валентин, денот на вљубените

За тоа дека се слави Денот на вљубените, особено кај помладата генерација, сведочат гужвите во продавниците каде се продаваат подароци кои укажуваат на љубов, цвеќиња, чоколади, парфеми и ситници во облик на срце.

И двата празника се христијански и двата се празнуваат, само на различни датуми. Свети Трифун во православниот календар се слави на 14 јануари, додека кај католиците на 10 ноември. Свети Валентин се слави на 14 февруари, додека во православието Свети Валентин се слави на 12 август.

И додека познатото „Не е Денот на вљубените туку Свети Трифун“ трае со години, најважно е денешниот ден да го поминете со саканата личност, можеби со чаша добро вино.

Прочитај повеќе...

Facebook

Последни објави

Спорт3 часа

Фудбалската федерација на Македонија одржа работилница со лицата задолжени за односи со медиумите на клубовите од македонската фудбалска лига

Фудбалската федерација на Македонија организираше работилница наменета за лицата во клубовите од Прва и Втора МФЛ и Прва женска фудбалска...

Хороскоп7 часа

Хороскоп за петок (23 февруари)

ОВЕН Некој ве иритира со своето однесување и ја нарушува вашата концентрација. Бидете сталожени, не ви е потребен дополнителен проблем....

Спорт15 часа

Македонската фудбалска репрезентација до 16 години на зимски камп во Кичево до 25 февруари

Младата репрезентација на Македонија до 16 години (фудбалери родени 2008 година), моментално се наоѓа во Кичево на зимски тренинг камп,...

Автомобили18 часа

Што значат бројките и буквите на гумите?

На гумите има многу различни ознаки, секоја од нив има специфична функција, односно секој е важен на свој начин. За...

Магазин18 часа

Нов закон на ЕУ за батерии: Наскоро секоја ќе мора да има „пасош“

Од 18 февруари почна да се применува Регулативата на Европскиот парламент и Советот на ЕУ за батериите. Целиот животен циклус...

Магазин18 часа

Можете ли да го исушите вашиот мобилен телефон во ориз? Еве што вели Apple

Сигурно сте слушнале дека ако ви се намокри мобилниот, треба да го ставите во ориз. Сепак, и покрај популарноста на...

Магазин18 часа

ChatGPT добива „меморија“

Разговорот со чет-бот со вештачка интелигенција по некое време може да се чувствува како Ден на громот, бидејќи по којзнае...

Магазин18 часа

iMessage добива шифрирање што дури ни квантните компјутери не можат да го пробијат

Apple успеа да создаде систем отпорен на квантни технологии Apple неодамна објави дека ќе воведе нов стандард за шифрирање, познат...

Магазин18 часа

Излезе првата листа на уреди на Samsung кои добиваат Galaxy AI на крајот на март

Galaxy AI беше ексклузивен за новата серија на телефони Galaxy S24, но тоа ќе се промени бидејќи ќе излезе првата...

Хороскоп1 ден

Хороскоп за четврток (22 февруари)

ОВЕН Иако вашите очекувања не се преголеми, денес е неповолен ден за вас, па тешко дека ќе успеете да остварите...

НАЈЧИТАНИ