На денешен ден
5 ноември – Светот на „Денешен ден“
1630.- Мировниот договор во Мадрид стави крај на англо-шпанската војна во која Шпанија и нејзиниот сојузник Австрија беа поразени на море и на копно. Французите и Холанѓаните се бореа на страната на Англичаните.
1879.- Умре Џејмс Кларк Максвел, најголемиот теоретски физичар во 19 век, професор во Лондон и Кембриџ. Меѓу неговите најзначајни дела се истражувањата од областа на електромагнетизмот, во кои математички ги формулирал откритијата на Фарадеј. Роден е во Кембриџ во 1831 година, истиот ден кога умре.
1882.- Во Загреб умре научникот и филолог Ѓура Даничиќ, секретар на Друштвото за српска литература, професор на Лицејот и Големата школа во Белград. Го поддржал Вук Караџиќ во борбата за реформа на српскиот јазик и правопис („Војна за српскиот јазик и правопис“, 1847). Како секретар на Југословенската академија на науките и уметностите во Загреб во 1880 година, тој ја иницирал подготовката на главниот дел „Речник на хрватскиот или српскиот јазик“. Тој го превел Стариот Завет од латински.
1909.- Во Пожаревац е родена сликарката и поетеса Милена Павловиќ-Барили, најзначајниот претставник на надреализмот во српското сликарство. Од 1939 година живеела во САД, каде била илустраторка за модниот магазин „Вог“, сценограф и костимограф во њујоршките театри. Таа починала во Њујорк на 36-годишна возраст, откако паднала од коњ.
1911.- Италија ги анектирала провинциите на Отоманската империја во Либија – Триполи и Киренаика и ги држела до 1943 година, кога германско-италијанските сили во Втората светска војна биле истиснати од Африка.
1913.- Родена е британската театарска и филмска актерка Вивиен Ли (Вивиен Ли), која светската слава ја стекна со улогата на Скарлет О’Хара (Скарлет) во американскиот филм „Однесено од виорот“, за кој доби Оскар. Во театарот играше главни улоги во претстави на Вилијам Шекспир, најчесто како партнерка на Лоренс Оливие, со која беше во брак од 1937 до 1960 година. Вториот Оскар го доби за филмот „Трамвај по име желба“.
1914.- Франција и Велика Британија и објавија војна на Отоманската империја во Првата светска војна.
1914.- Под команда на генералот Оскар Поќорек (Потиорек) во Првата светска војна, започнала нова австроунгарска офанзива врз Србија, чии сили биле принудени да се повлечат. Контраофанзива под команда на Живојин Мишиќ следела на 3 декември во битката кај Колубара, која завршила кон средината на декември со победа на српската војска.
1926.- По четвртиот атентат на Мусолини, во Италија беше донесен Законот за заштита на државата, со кој беше воведен тоталитарен фашистички режим.
1930.- Умре холандскиот лекар Кристијан Ајкман (Кристијан Ејкман), добитник на Нобеловата награда за медицина во 1929 година, откривач на причинителот на болеста бери-бери. Тој ја доби Нобеловата награда за откривање на витамин Б.
1943.- Во Јајце за време на Втората светска војна е основана Телеграфската агенција на Нова Југославија – Танјуг. Првиот директор беше Владислав Рибникар.
1955.- Умре францускиот сликар Морис Утрило, кој и покрај сите сликарски правци и струи создаде посебно доживување на околината сликајќи париски ведути, од кои најпознати се сцените од задните улички и плоштадите на Монмартр.
1956.- Британските падобранци слетаа на Порт Саид за време на британско-француско-израелската агресија против Египет, а Советскиот Сојуз се закани дека ќе употреби ракети доколку Французите и Британците не прифатат прекин на огнот.
1960.- Умре американскиот филмски режисер со канадско потекло Мек Сенет, еден од најважните автори на бурлески комедии во периодот на немиот филм. Тој го промовираше Чарли Чаплин.
1989.- Умре американскиот пијанист, по потекло руски Евреин, Владимир Хоровиц (Хоровиц), еден од најголемите пијано мајстори на 20 век. Тој го напушти СССР во 1925 година, за да се врати за прв пат во 1986 година, кога неговите концерти во Москва и Ленинград добија овации.
1991.- Претседателите на Србија и Црна Гора, Слободан Милошевиќ и Момир Булатовиќ, ја отфрлија четвртата верзија на Договорот за општо решение на југословенската криза понудена од меѓународните посредници на Меѓународната конференција за Југославија во Хаг.
1991.- Британскиот медиумски магнат со чешко потекло Иан Роберт Максвел (Иан, Максвел) бил пронајден мртов во Атлантскиот Океан во близина на Канарските Острови каде што крстарел со јахта.
1996.- Премиерката Беназир Буто беше разрешена од пакистанскиот претседател под обвинение дека нејзината влада е заглавена во корупција и непотизам.
1996.- Кандидатот на Демократската партија Бил Клинтон беше реизбран за претседател на САД, победувајќи го републиканецот Боб Дол.
2000.- Последниот император на Етиопија, Хаиле Селасие, беше свечено погребан во катедралата Света Троица во Адис Абеба, 25 години откако умре под сомнителни околности и беше погребан на начин непримерен за владетел. Харизматичниот африкански лидер, кој според легендата е директен потомок на кралот Соломон и на кралицата Шеба, беше соборен со воен удар во 1974 година, по 44 години владеење.
2001.- Во Белград беше потпишан договор за соработка меѓу југословенските власти и УНМИК, со кој беа потврдени основните принципи и обврски од Резолуцијата 1244 на Советот за безбедност на ОН, со која се отвори патот за учество на Србите на изборите на Косово.
2001.- Умре британскиот филмски продуцент Рој Бултинг, познат по најдобрите британски филмови од 1940-тите до 1970-тите, како што се „Brighton Rock“ и „It’s All Right, Jack“.
2004.- Умре новинарот Сергије Лукач. Беше долгогодишен уредник и новинар на белградскиот неделник НИН и основач на Катедрата за новинарство на Факултетот за политички науки во Белград, каде што беше редовен професор до 1985 година.
2006.- Умре турскиот премиер Булент Еџевит, кој ја извршуваше оваа функција пет мандати и чија политичка кариера траеше речиси половина век. Во 1974 година ја испрати турската армија на Кипар, а во 1999 година, за време на неговиот мандат, Турција доби статус на кандидат за членство во ЕУ.
2006.- Поранешниот ирачки претседател Садам Хусеин беше осуден на смрт со бесење за злосторства против човештвото. Тој беше шеф на државата од 1979 до 2003 година. Беше егзекутиран на 30 декември 2006 година.
2008.- Умре американскиот писател Мајкл Крајтон, автор на десетици бестселери, меѓу кои „Паркот Јура“, „Веб на времето“, „Плен“, „Кома“, „Изгрејсонце“, „Состојба на страв“ и „Мајстори“. “.
2013 – Индија ја лансираше својата прва меѓупланетарна сонда, мисија за орбитер на Марс (Мангалјаан).
2013 – Пописот на населението утврди дека Босна и Херцеговина има 3.791.662 жители.
2017 година – Во експлозија на автомобил-бомба во источна Сирија загинаа 75 лица, главно раселени лица; 27 лица загинаа во пукање што се случи во црква во Тексас (САД). Напаѓачот влегол во баптистичката црква во Сатерленд Спрингс и отворил оган врз верниците собрани на неделната миса.
На денешен ден
Времеплов: На денешен ден – 27 ноември
На денешен ден 27 ноември, важни историски настани кои се случиле во различни години и делови од светот. Еве краток преглед на клучните теми и значење на овие настани по хронолошки ред по векови:
19. век
1879
-
Францускиот парламент бил преместен од Версај во Париз.
1895
-
Алфред Нобел во Париз го напишал својот тестамент, оставајќи големо богатство за развој на науката, литературата и мирот. Нобеловата награда се доделува од 1901 година.
20. век
1910-1930
1912
-
Шпанија воспоставила протекторат над Мароко.
1919
-
Во Неџија, Бугарија по Првата светска војна потпишала договор со кој:
-
Добруџа ѝ припаднала на Романија,
-
Источна Тракија на Грција,
-
Струмица, Димитровград и Босилеград на Кралството СХС.
-
1926
-
Ахмед Бен Зогу во Тирана потпишал договор со Италија, ставајќи ја Албанија под италијански протекторат.
1930-1950
1940
-
Нацистичка Германија ја анектирала француската покраина Лорена.
-
Во Романија, профашистичката „Железна гарда“ убила над 60 соработници на кралот Карол II, меѓу кои и поранешниот премиер Николае Јорго.
1941
-
Последните италијански сили во тврдината Гондар (Етиопија) капитулирале пред Сојузниците, кои заробиле 23.000 војници.
1942
-
Француската флота во Тулон била потопена за да не падне во германски раце.
1945
-
Норвешка станала членка на Обединетите нации.
1950-1970
1953
-
Хусо Хоџиќ, учесник во НОБ, прогласен за народен херој.
1968
-
Југословенската армија и полиција ги потиснале албанските демонстрации во Косово, одржани на Денот на знамето, со барање покраината да добие статус на република.
1970-1990
1970
-
Во Манила, колумбиски сликар преправен во свештеник се обидел да го убие папата Павле VI.
1974
-
На Телевизија Белград била емитувана првата епизода од „Коцки, коцки, коцки“.
1978
-
Поранешниот надзорник Ден Вајт ги убил градоначалникот Џорџ Москоне и политичарот Харви Милк во Сан Франциско.
1983
-
Колумбиски Боинг 747 се урнал кај Мадрид; загинале 181 лице.
1989
-
Колумбиски Боинг 727 експлодирал во лет; загинале сите 107 патници и членови на екипажот.
1990
-
Џон Мејџор станал премиер на Велика Британија и лидер на Конзервативната партија.
1990-2000
1991
-
Советот за безбедност на ОН овластил распоредување на УНПРОФОР во поранешна Југославија.
-
Во Пном Пен толпа го нападнала лидерот на Црвените Кмери Кије Самфан, кој бил евакуиран во Бангкок.
1996
-
Поради протестите против изборни фалсификати, властите ги затвориле Радио Б92 и Радио Индекс; работата ја продолжиле на 5 декември.
-
Над 90 рудари загинале во експлозија на гас во јагленокоп во кинеската провинција Шанкси.
1997
-
Судири кај Србица и во селото Резница: убиени двајца полицајци и еден Албанец, четворица полицајци ранети.
21. век
2000
-
Норвешкиот крал Харолд го отворил Лердалскиот тунел, најдолг патен тунел во светот (16.900 м).
-
Агенцијата за СИДА на ОН објавила дека од почетокот на пандемијата починале над 21 милион луѓе.
2001
-
НАСА објавила откривање атмосфера на планета оддалечена 150 милиони светлосни години – прво директно откривање надвор од Сончевиот систем.
-
Официјално бил отворен каспискиот нафтоводен систем за транспорт до Новоросијск.
2004
-
Вселенскиот патријарх Вартоломеј I ги примил моштите на Свети Златоуст и Свети Григориј од папата Јован Павле II.
2005
-
Прва трансплантација на лице извршена во Амиен, Франција.
2006
-
Во Јасеновац бил отворен Образовен центар и Меморијален музеј со нова изложба за жртвите од логорот.
-
Канадскиот парламент го признал Квебек како „посебна нација во рамките на Канада“.
На денешен ден
Светот на денешен ден (20 ноември)
1531 – Капелскиот мировен договор ја утврдува конфесионалната поделба на Швајцарија.
1780 – Велика Британија објави војна на Холандија поради снабдувањето на американските бунтовници.
1818 – Симон Боливар ја прогласи независноста на Венецуела од Шпанија.
1873 – Обединување на Будим и Пешта во главниот град Будимпешта.
1903 – Демонстрации во Белград против режимот на кралот Александар Обреновиќ.
1910 – Франциско I. Мадеро повика на револуција и се прогласи за претседател на Мексико.
1917 – Украина беше прогласена за република.
1917 – Почеток на Битката кај Камбре во Првата светска војна.
1919 – Во Берлин нелегално започна првиот конгрес на младински организации и беше основана Комунистичката младинска интернационала.
1924 – Задушено курдското востание во Турција.
1962 – Кенеди ја укина американската блокада на Куба и формално ја заврши Кубанската ракетна криза.
1991 – Однесувањето на околу 260 луѓе од болницата во Вуковар до Овчара од страна на ЈНА.
1999 – Кина го лансира својот прв вселенски брод.
2003 – Експлозија на неколку бомби во Истанбул; уништен британскиот конзулат.
2003 – Уапсен Мајкл Џексон за наводна сексуална експлоатација на малолетници.
На денешен ден
Светот на денешен ден (18 ноември)
Среден век и големи откритија
-
1477 – Основан е рускиот град Екатеринбург.
-
1493 – Кристофер Колумбо за првпат го здогледува Порторико; следниот ден се истоварува и островот го нарекува Сан Хуан Батиста.
18. и 19. век
-
1739 – Со Белградскиот договор Отоманската империја го враќа Белград и териториите северно од Западна Морава.
-
1865 – Во Њујорк се објавува расказот на Марк Твен: „Прославената скокачка жаба од округот Калаверас“.
Почеток на 20. век
-
1903 – САД потпишуваат договор со Панама за неограничено користење на Панамскиот канал.
-
1905 – Принцот Чарлс од Данска станува крал на Норвешка под името Хакон VII.
-
1909 – САД испраќаат два воени брода во Никарагва по масакрот што го наредил диктаторот Хозе Сантос Зелаја.
-
1910 – Започнува Мексиканската селска револуција, предводена од Панчо Виља и Емилијано Сапата.
Првата светска војна и последици
-
1918 – Латвија прогласува независност.
-
1918 – Белгиската армија повторно влегува во Брисел по четиригодишна германска окупација.
1920-ти и 1930-ти
-
1926 – Џорџ Бернард Шо ги одбива парите од Нобеловата награда.
-
1928 – Во Њујорк е прикажан „Паробродот Вили“, првиот анимиран филм со Мики Маус.
-
1936 – Германија и Италија ја признаваат владата на Франциско Франко во Шпанија.
Втора светска војна и по неа
-
1941 – Прв судир меѓу четници и партизани во Хрватска, во Почитељ.
-
1943 – 440 авиони на британските Кралски воздухопловни сили го бомбардираат Берлин, со минимална штета.
-
1945 – На изборите во Бугарија победува комунистичкиот Отечествен фронт.
Втора половина на 20. век
-
1959 – Премиера на филмот „Бен-Хур“ во Њујорк.
-
1969 – „Аполо 12“ слетува на Месечината – второ успешно слетување на човечка мисија.
-
1971 – „Лед Цепелин“ го објавува својот безнасловен албум („Led Zeppelin IV“).
-
1978 – Масовното самоубиство во Џонстаун: 913 жртви.
-
1982 – Боксерот Дук Ку Ким умира по мечот со Реј Манчини, што предизвикува реформи во боксот.
-
1987 – Пожар во лондонската метро-станица Кингс Крос: 31 загинат.
-
1988 – Претседателот Реган потпишува закон со кој дилерите на дрога можат да бидат осудени на смрт.
-
1990 – Првите општи избори во СР Босна и Херцеговина.
Распадот на Југославија
-
1991 – ЈНА го освојува Вуковар.
-
1991 – Мате Бобан ја прогласува „Хрватска заедница Херцег-Босна“.
-
1991 – Македонското собрание го усвојува Уставот, прогласувајќи независност.
-
1993 – Јужноафриканските лидери го одобруваат уставот што го означува крајот на апартхејдот.
Кон крајот на векот
-
1996 – Пожар во тунелот под Ла Манш.
-
1998 – Алис Мекдермот ја добива Националната награда за книга за „Шармантниот Били“.
-
1999 – На самитот на ОБСЕ во Истанбул е усвоена Повелбата за европска безбедност.
21. век
-
2002 – Тимот на Ханс Бликс пристигнува во Ирак како ОН-инспектори за нуклеарно оружје.
-
2003 – Хашкиот трибунал го обвинува Милан Бабиќ за злосторства против човештвото; подоцна осуден на 13 години.
-
2003 – Последна седница на коалицијата ДОС во Белград.
-
2004 – Русија го ратификува Протоколот од Кјото.
-
2004 – Чешка укинува задолжителен воен рок и преминува на професионална армија.
-
2006 – Тони Блер признава дека интервенцијата во Ирак била грешка.
-
2006 – Поплави во авганистанската покраина Бадгис: 53 загинати.
-
Кичево1 денКичевски „ЈКП Комуналец“ ги засука ракавите за почисто и поубаво Кичево во пресрет на новогодишните празници
-
Хороскоп2 денаХороскоп за петок (28 ноември)
-
Хороскоп22 часаХороскоп за сабота (29 ноември)
-
Култура1 денДенес започнува Божиќниот пост кој трае 40 дена и завршува на денот кога се слави Христовото раѓање, Лесни и богоугодни пости!
-
Спорт5 часа(ФОТО) „ФК Напредок“ и официјално со победа го заврши есенскиот дел од натпреварите против екипата на „ФК Ренова“ на гостински терен
-
Магазин2 денаЗа напредување на вашите мускули при вежбање, следните вообичаени грешки треба да ги одбегнувате
-
Свет23 часаРуските власти предупредуваат дека целосно ќе ја блокираат апликацијата за пораки „WhatsApp“
-
Македонија11 часаСпречен канал на илегално внесување на ловечка муниција на Граничен премин Стар Дојран, лишени од слобода три лица
