Следете не

На денешен ден

19 октомври – На денешен ден

Објавено пред

на

1216.- Почина англискиот крал Џон Лакланд, помладиот син на Хенри II, кој во 1215 година морал да попушти во конфликт со благородништвото и да ја потпише Големата повелба за слободи („Магна карта“). Таа повелба ја ограничи моќта на кралот и ги постави темелите на англискиот конституционализам и јавното право.

1812 – Војниците на Наполеон почнаа да се повлекуваат од Москва.

1813.- Заврши „Битката на народите“ кај Лајпциг, во која обединетите војски на неколку европски држави, предводени од Русија, Прусија и Австрија, го победија Наполеон и го принудија да се повлече преку Рајна.

1841.- Роден е црногорскиот крал, војсководец и писател Никола Први Петровиќ Његош. За време на неговото владеење (1860-1918), Црна Гора водеше ослободителни војни и се здоби со меѓународно признание и значително проширување на својата територија (Берлински конгрес 1878). Во ноември 1918 година, Големото народно собрание во Подгорица го собори од власт и прогласи припојување на Црна Гора кон Кралството Србија. Починал во Франција во 1921 година. Посмртните останки на кралот Никола и кралицата Милена биле донесени во земјата во октомври 1989 година и погребани во Цетиње. Пишува драми и песни, од кои најпознати се стиховната драма „Балканска карица“ и патриотската песна „Онамо, намо“.

1864.- Роден е францускиот хемичар и индустријалец Огист Лумиер, кој со својот брат Луј ја направи првата филмска камера. Браќата Лимиер го открија процесот на снимање во природни бои и на 28 декември 1895 година во париската таверна „Гран кафе“ ја поставија првата филмска претстава во светот („Возот влегува во станицата“, „Работниците излегуваат од фабриката “).

1872.- Во Нов Јужен Велс, Австралија, пронајдена е „грутката Холтерман“, плоча од шкрилци тешка 235,14 килограми, која содржи 82,11 килограми злато, што е најголемата количина досега пронајдена.

1875.- Умре англискиот физичар Чарлс Витстон, пионер на телеграфијата. Тој измислил метод за одредување на електричен отпор („Витстон мост“) и истражувал електрична енергија, светлина и звук.

1915.- Во Првата светска војна Русија и Италија и објавија војна на Бугарија, која освен што објави неутралност, на 6 октомври ја нападна српската војска и со тоа им се приклучи на Централните сили.

1918.- Во Загреб, за време на Првата светска војна, Националниот совет на Србите, Хрватите и Словенците донесе Декларација за обединување на сите Јужни Словени во една држава.

1932.- Во Белград бил отворен националниот универзитет Коларц, донација на Илија Милосављевиќ Коларц, кој во својот тестамент оставил околу 50.000 дукати за оваа намена. Зградата на Универзитетот Коларч е проектирана од српскиот архитект Петар Бајаловиќ.

1935.- Друштвото на народите воведе санкции против Италија поради инвазијата на Етиопија.

1937.- Умрел новозеландскиот физичар со англиско потекло Ернест Радерфорд (Радерфорд), добитник на Нобеловата награда за хемија во 1908 година, еден од основачите на модерната атомска теорија. Тој открил три типа на зрачење кои ги нарекол алфа, бета и гама зраци.

1954.- Склучен е англо-египетски договор за повлекување на британските трупи од зоната на Суецкиот канал во рок од 20 месеци.

1964.- Во несреќата на советскиот авион „Иљушин-18“, кој се урна на Авала, загинаа сите патници, меѓу кои и шестчлената делегација на советската армија предводена од маршалот Сергеј Бирјузов. Делегацијата беше испратена во Белград за да учествува на прославата на 20-годишнината од ослободувањето на Белград.

1984.- Припадниците на полската безбедносна служба („одреди на смртта“) го киднапирале варшавскиот свештеник Јержи Попјелушко и откако го мачеле го фрлиле во вештачко езеро во близина на Влоцлавек. Јавното судење на убијците предводено од функционерот на службата за безбедност Гжегорж Пјотровски во 1985 година одигра значајна улога во процесот на падот на комунистичкиот режим во Полска.

1986.- Претседателот на Мозамбик Самора Машел и 30 негови придружници загинаа во авионска несреќа во близина на границата со Јужна Африка.

1994.- Во експлозија на бомба, која беше активирана од бомбаш самоубиец во градски автобус во Тел Авив, загинаа 22 лица, а повеќе од 40 беа повредени.

1999.- На 97-годишна возраст во Париз почина француската писателка Натали Саро, творец на новиот француски роман („Тропизми“, „Портрет на непознатото“, „Златен плод“.

2000.- Меѓународниот суд за воени злосторства во Руанда го осуди поранешниот премиер на таа земја Жан Камбанда на доживотен затвор за геноцидот извршен во 1994 година, кога беа убиени околу половина милион членови на племињата Тутси и Хуту.

2001.- Најмалку 350 луѓе загинаа кога преполниот брод со ирачки емигранти потона во близина на Јава на пат од Суматра кон Австралија.

2002.- На референдумот во Ирска беше прифатен Договорот од Ница за проширување на Европската унија со 12 нови членки. На претходно одржаниот референдум на 7 мај 2001 година, овој договор беше отфрлен од 54 отсто од гласачите.

2003.- Умре Алија Изетбеговиќ, поранешен претседател на Босна и Херцеговина и долгогодишен лидер на Партијата за демократска акција (СДА).

2003 – Мисионерката Мајка Тереза ​​беше прогласена за блажен. Чинот на беатификација го изврши папата Јован Павле Втори пред повеќе од 150.000 верници на плоштадот Свети Петар во Ватикан.

2005.- Во Багдад започна судењето на соборениот ирачки претседател Садам Хусеин и седуммина негови соработници, за убиство на повеќе од 140 шиити во селото Дуџаил, северно од Багдад.

2007.- Уставното собрание на Црна Гора со двотретинско мнозинство го усвои највисокиот правен акт на државата. Уставот за првпат формално го воведува црногорскиот јазик во официјална употреба во Црна Гора, а во употреба се и српскиот, босанскиот, албанскиот и хрватскиот јазик.

2008.- Умрел Ксие Џин, ветеран на кинеската кинематографија и познат критичар на ултралевичарската културна револуција. Тој е најпознат по трилогијата на филмови за жртвите на културната револуција од 1966-1976 година, кога милиони луѓе, осомничени дека се спротивставуваат на комунистичкиот режим, беа прогонувани.

2016 – Индонезија донесе закон со кој се одобрува хемиска кастрација за педофилите.

На денешен ден

Времеплов: На денешен ден (29 август)

Објавено пред

на

ФОТО: Unsplash.com

На денешен ден 29 август, важни историски настани кои се случиле во различни години и делови од светот.

1189 – Дубровник склучил договор со босанскиот бан Кулин, со кој жителите на Дубровник добиле слобода да тргуваат во Босна без ограничувања или давачки. Договорот е еден од најстарите зачувани документи во регионот.

1521 – Турците, под команда на султанот Сулејман II Величествениот, го освоиле Белград и го прогласиле за седиште на Смедеревскиот санџак.

1526 – Во Мохачката битка, турската војска предводена од Сулејман II Величествениот ги победила трупите на унгарскиот крал Лудвиг II, кој загинал при повлекувањето.

1619 – Роден е Жан Батист Колбер, француски државник и министер за финансии на Луј XIV.

1632 – Роден е Џон Лок, англиски филозоф, основач на емпиризмот и либералната филозофија.

1756 – Прускиот крал Фридрих II ја започнал Седумгодишната војна со напад врз Саксонија.

1820 – Во Порто, Португалија, започнала граѓанска револуција, со која кралот Жоао VI бил принуден да донесе либерален устав.

1825 – Португалија ја признала независноста на Бразил под водство на царот Педро I.

1842 – Завршила Првата опиумска војна со Нанкинскиот договор, со кој Кина морала да отвори пристаништа и да го предаде Хонг Конг на Британија.

1944 – Кралот Петар II Караѓорѓевиќ, со декрет, ја отстранил командата на генерал Дража Михајловиќ и ја ставил југословенската армија под команда на Јосип Броз Тито.

1945 – Американските трупи под команда на генерал Џорџ Маршал започнале со искрцување во Јапонија.

1949 – СССР тајно ја детонирал својата прва атомска бомба.

1960 – Јорданскиот премиер Хаза ал-Маџали бил убиен во експлозија на бомба.

1965 – Американскиот вселенски брод „Џемини V“ се вратил на Земјата по рекордни осум дена во орбитата.

1975 – Починал ирскиот државник Емон де Валера, еден од водачите на Шин Фејн.

1978 – Хуа Куо-фенг, претседател на КПК, ги посетил Романија, Југославија и Иран, што означило крај на кинеската изолација.

1991 – Советскиот парламент ја суспендирал Комунистичката партија и ги замрзнал нејзините сметки.

1995 – Милошевиќ бил овластен да преговара во име на заедничката делегација на СР Југославија и Република Српска во мировниот процес за Босна.

1996 – Руски авион Туполев 154 се урнал во Норвешка, загинале 141 лице.

1997 – Убиени биле 300 луѓе во алжирско село, едно од најлошите масакри од страна на исламисти во земјата.

1999 – Во Источен Тимор, 99% од гласачите се изјасниле за независност од Индонезија.

2001 – Врховниот суд на САД осудил тројца раководители на компанија за нелегална продажба на опрема што може да се користи за нуклеарно оружје.

2003 – Автомобил-бомба во Наџаф уби најмалку 80 луѓе, вклучувајќи го и ајатолахот Мохамед Бакир ал-Хаким.

2005 – Ураганот Катрина ја погодил јужна САД, загинале околу 1.330 луѓе, најмногу во Њу Орлеанс.

2008 – Грузија ги прекинала дипломатските односи со Русија поради признавањето на Јужна Осетија и Абхазија.

2010 – Еруптирал вулканот Синабунг на Суматра, прва ерупција по 400 години, со масовна евакуација.

2015 – Унгарија поставила бодликава жица на границата со Србија за да го спречи приливот на бегалци.

2019 – Починал српскиот сликар и академик Владимир Величковиќ.

Прочитај повеќе...

На денешен ден

Времеплов: На денешен ден (26 август)

Објавено пред

на

ФОТО: Unsplash.com

На денешен ден 26 август, важни историски настани кои се случиле во различни години и делови од светот. Еве краток преглед на клучните теми и значење на овие настани по хронолошки ред по категории:

1676 – Роден е англискиот државник Роберт Волпол, првиот британски премиер (1721–1742) во модерна смисла.

1740 – Роден е францускиот пронаоѓач Жозеф Мишел Монголфје, кој заедно со братот Жак Етјен го конструирал првиот балон на топол воздух (1783).

1743 – Роден е францускиот хемичар Антоан Лавоазје, основач на модерната хемија.

1839 – Основана е Првата белградска гимназија.

1883 – Започнала ерупцијата на вулканот Кракатау во Индонезија, која за два дена разнесла две третини од островот и однела 36.000 животи.

1896 – Ерменски револуционери ја нападнале Отоманската банка во Цариград, што предизвикало крвави судири во кои загинале околу 6.000 Ерменци.

1899 – Роден е српскиот поет Раде Драинац (Радојко Јовановиќ).

1906 – Роден е американскиот виролог Алберт Брус Сабин, пронаоѓач на вакцината против детска парализа.

1910 – Починал американскиот филозоф и психолог Вилијам Џејмс.

1914 – Започнала Битката кај Таненберг во Првата светска војна.

1920 – Ратификуван е 19-тиот амандман на Уставот на САД, со кој жените добиле право на глас.

1939 – Потпишан е Цветковиќ-Мачек договор за основање на Бановина Хрватска.

1944 – Бугарија објавила повлекување од Втората светска војна и побарала примирје.

1945 – Во Белград се одржала третата седница на АВНОЈ, кој бил преименуван во Привремено национално собрание.

1972 – Отворени се 20-тите Летни олимписки игри во Минхен.

1974 – Починал американскиот авијатичар Чарлс Линдберг.

1990 – Експлозија во рудникот „Добрња-југ“ во Тузла однела 180 животи.

1991 – Започнале борбите во Вуковар меѓу хрватските сили и ЈНА.

1993 – Рускиот претседател Борис Елцин ја осудил инвазијата на Чехословачка (1968) и потпишал договор за пријателство со Чешка.

1996 – Во Јужна Кореја поранешниот претседател Чун Ду-хван бил осуден на смрт, а Ро Тае-ву на 22,5 години затвор.

1997 – Фредерик Вилем де Клерк се повлекол од политиката.

2000 – Абдикасим Салад Хасан избран за претседател на Сомалија по девет години анархија.

2001 – Започнала операцијата на НАТО „Суштинска жетва“ во Македонија за предавање оружје од страна на етничките Албанци.

2002 – Ашраф Чудари станал првиот муслиман претседател на парламентот на Нов Зеланд.

2003 – Пол Кагаме победил на претседателските избори во Руанда.

2005 – Пјер Нкурунзиза станал претседател на Бурунди, со што завршила 12-годишната граѓанска војна.

2008 – Русија ја признала независноста на Јужна Осетија и Абхазија.

2011 – Во пожар по напад на казино во Монтереј, Мексико, загинале 53 лица.
2011 – Автомобил-бомба пред седиштето на ОН во Абуџа, Нигерија, убила 18 лица.

2012 – Серија големи пожари ја зафатиле Србија, најтежок бил оној на Тара каде изгореле повеќе од 300 хектари шума.

2018 – Починал американскиот драматург Нил Сајмон.

Прочитај повеќе...

На денешен ден

Времеплов: На денешен ден (25 август)

Објавено пред

на

ФОТО: Unsplash.com

1530 – Роден е рускиот цар Иван IV Василевич, познат како Иван Грозни. Тој го добил прекарот поради суровоста со која го потиснувал самоволието на бојарите. За време на неговото владеење бил основан Архангелск, Сибир бил припоен кон Русија, а во 1553 година започнала да работи првата печатница во земјата.

1718 – Француски емигранти во Луизијана го основале градот Њу Орлеанс, именуван по францускиот војвода од Орлеанс.

1744 – Роден е германскиот писател, филозоф и теолог Јохан Готфрид фон Хердер. Неговото дело влијаело врз германскиот романтизам, особено врз Гете и движењето „Штурм унд Дранг“. Во својата збирка „Гласови на народот во песните“ вклучил и српски народни песни, меѓу кои и „Хасанагиница“ во превод на Гете.

1819 – Роден е Ален Пинкертон, американски детектив од шкотско потекло, основач на Националната детективска агенција „Пинкертон“ (1850).

1822 – Починал англискиот астроном Вилијам Хершел, откривачот на планетата Уран (1781).

1825 – Уругвај ја прогласил својата независност од Шпанија.

1839 – Во Ужице е основано средно училиште, кое го посетувале истакнати личности како Радован Драговиќ, Димитрије Туцовиќ, Душан Поповиќ, Љубомир Давидовиќ и Милан Предиќ.

1842 – Во Крагуевац избувнал бунт на селани против зголемените даноци, предводен од Томо Вучиќ-Перишиќ. Принц Михаило Обреновиќ бил соборен, а за принц бил прогласен Александар Караѓорѓевиќ. Михаило повторно станал владетел во 1860 година, до неговото убиство во 1868 година.

1867 – Починал англискиот физичар и хемичар Мајкл Фарадеј, откривач на законот за електромагнетна индукција (1831) и законите за електролиза.

1875 – Капетан Метју Веб станал првиот човек што го препливал Ламанш.

1900 – Починал германскиот филозоф Фридрих Ниче, татко на нихилизмот и автор на дела како „Така зборуваше Заратустра“ и „Надвор од доброто и злото“.

1921 – САД потпишале мировен договор со Германија, со што формално завршила воената состојба меѓу двете земји по Првата светска војна.

1930 – Роден е шкотскиот актер Шон Конери, светски познат по улогата на Џејмс Бонд.

1940 – Британското воздухопловство ги фрлило првите бомби врз Берлин во Втората светска војна.

1944 – Сојузничките сили го ослободиле Париз.

1961 – Бразилскиот претседател Јанио Квадрос поднел оставка, повикувајќи се на „окултни сили“.

1964 – Кенет Каунда станал првиот претседател на Замбија.

1965 – Лавина во Швајцарските Алпи закопала 108 лица.

1972 – Кина за првпат го искористила своето право на вето во Советот за безбедност на ООН, спротивставувајќи се на приемот на Бангладеш.

1989 – Американската сонда „Војаџер 2“ стигнала до Нептун и неговиот сателит Тритон, испраќајќи снимки на Земјата.

1999 – Во Виена е уапсен генерал-потполковник Момир Талиќ, началник на Генералштабот на Армијата на Република Српска, по обвинение од Хашкиот трибунал.

2000 – Во Белград исчезнал Иван Стамболиќ, поранешен претседател на Србија и критичар на Слободан Милошевиќ. Неговото тело било пронајдено во 2003 година на Фрушка Гора.

2001 – Мете-Марит Тјесем Хојби се омажила за норвешкиот престолонаследник Хакон.

2003 – Во Руанда биле одржани први повеќепартиски претседателски избори од независноста. Победил Пол Кагаме.
– Во Мумбаи, Индија, експлодирале две автомобил-бомби; загинале 52 лица, а над 150 биле повредени.

2004 – Во Јужна Африка е уапсен Марк Тачер, син на поранешната британска премиерка Маргарет Тачер, под сомнение за вмешаност во државен удар во Екваторска Гвинеја.

2010 – Починал јапонскиот режисер и автор на аниме Сатоши Кон („Совршено сино“, „Паприка“).

2012 – Починал Нил Армстронг, американски астронаут и првиот човек што зачекорил на Месечината (1969).

2014 – Миро Церар, победник на јулските избори, станал премиер на Словенија.

2021 – Починал Милан Лане Гутовиќ, театарски и филмски актер, популарен по улогите во „Буба у уху“ и ТВ-серијата „Бела лаѓа“.

Прочитај повеќе...

Facebook

Последни објави

Мобилни уреди49 минути

„WhatsApp“ одстранил сериозен безбедносен пропуст за „iPhone“ уредите

На 29 август 2025 година, WhatsApp соопшти дека затворил сериозен безбедносен пропуст, кој овозможувал хакирање на „iPhone“ и „Mac“ уреди...

Автомобили58 минути

Американските анализи покажуваат дека автоматските менувачи доминираат на нивниот автомобилски пазар

Темата за иднината на рачните менувачи ја допревме и порано, но анализата на најновите податоци од европските пазари, а особено...

Временска прогноза14 часа

Попоски предмалку истакна важни информации околу временската состојба

Во текот на оваа ноќ територијата на Република Македонија ќе биде зафатена од уште една голема влажна и нестабилна воздушна...

Хороскоп14 часа

Хороскоп за недела (31 август)

ОВЕН Оваа недела ќе бидете склони кон вљубување. Важно е да ја оставите гордоста настрана и да пристапите на личност...

Скопје16 часа

Полициски службеници спречија ширење на пожар на СЦ Борис Трајковски, евакуирана публиката, девет полициски службеници завршија на токсикологија

Денеска (30.08.2025) околу 16:00 часот во непосредна близина на спортскиот центар Борис Трајковски во Скопје настана пожар, при што и...

Кичево19 часа

(ФОТО) Во близина на с.Зајас кичевско, тешко товарно возило излетало од коловоз

Предмалку во близина на кичевското с.Зајас на магистралниот пат Кичево-Гостивар се случила сообраќајна несреќа, каде според неофицијални информации, тешко товарно...

Спорт21 час

Германија ја запиша третата последователна победа на Европското првенство, совладувајќи ја убедливо Литванија

Кошаркарската селекција на Германија ја запиша третата последователна победа на Европското првенство, совладувајќи ја Литванија со убедливи 107:88 во рамки...

Хороскоп2 дена

Хороскоп за сабота (30 август)

ОВЕН Марс сепак го зголемува вашиот стрес, бидејќи неговата главна идеја е да работите побрзо – ако се притиснете на...

Фото: Paul Hanaoka @ unsplash Фото: Paul Hanaoka @ unsplash
Lifestyle2 дена

Дали заспивате со мобилен телефон? Ова може сериозно да му наштети на вашето здравје

Научните истражувања откриваат нешто загрижувачко: вештачката светлина навечер може да го наруши биолошкиот часовник и да го зголеми ризикот од...

Фото: Jonas Kakaroto @ unsplash Фото: Jonas Kakaroto @ unsplash
Lifestyle2 дена

Појадувајте здраво во канцеларија: брз рецепт за 5 минути

Долг ден во канцеларија секогаш бара паметен и хранлив почеток. Ако утрото ви е хаотично, а сепак сакате да останете...

НАЈЧИТАНИ