На денешен ден
На денешен ден: (28 ноември)
1520.- Португалскиот морепловец Фернандо Магелан заплови во Тихиот океан, минувајќи од Атлантскиот Океан низ теснецот што сега го носи неговото име.
1632.- Роден е францускиот композитор со италијанско потекло Жан Батист Лули, творец на класичната француска опера, со балет, хорови, арии и сценски ефекти. Со Молиер создаде нов вид драма и музика – балет на комедија. Тој беше главната фигура на музичкиот живот на дворот на Луј XIV и на целиот Париз. Нему му се припишува првата употреба на спроводен стап.
1757.- Роден е англискиот сликар, гравер и писател Вилијам Блејк, поет на интуицијата и имагинацијата. Книжевната слава ја стекна со стихозбирките „Песни на искуството“ и „Песни на невиноста“, а како сликар е познат по 21 илустрација за „Книгата на Јов“ и илустрации за Чосеровите „Кентербери приказни“. Неговата поезија стана позната и ценета дури на крајот на 19 век и значително влијаеше на многу поети, особено на надреалистите.
1820.- Роден е германскиот филозоф Фридрих Енгелс, еден од основачите на научниот социјализам и близок соработник на Карл Маркс. Основните принципи на материјалистичката концепција на светот ги претставил во делото „Антиелен“, а во соработка со Маркс ги напишал „Германската идеологија“ и „Манифестот на Комунистичката партија“.
1821.- Панама прогласи независност од Шпанија и се приклучи на Колумбија.
1829.- Роден е рускиот виртуоз на пијано и композитор Антон Григориевич Рубинштајн, основач на Конзерваториумот во Санкт Петербург. Припаѓал на т.н космополитски правец, спроти „Големата петорка“. Компонирал опери, композиции за пијано, соло песни.
1830.- Во Белград на Тасмајдан, во присуство на кнезот Милош и белградскиот паша, свечено беше прочитан хатишерифот на турскиот султан Махмуд II за автономија на Србија. После тоа Турците им го продале имотот на Србите и го напуштиле Белград.
1858.- На барање на опозициските водачи на Обреновиќ и на либералите, во Кнежеството Србија е свикано собрание, прво во парламентарната историја на Србија што било свикано врз основа на посебно усвоен закон. Претходните собранија се засновале на обичајното право. Андрејскиот собор, чие заседание започна на 30 декември, ги смени династиите во Србија – Александар Караѓорѓевиќ беше соборен, а Милош Обреновиќ беше вратен на српскиот трон.
1878.- Умре Ѓура Јакшиќ, најголемиот лиричар на српскиот романтизам и еден од најталентираните сликари во 19 век. Покрај поезијата, која е највредна во неговото книжевно творештво, пишувал раскази и херојски песни („На Липару“, „Поноќ“, „Паѓате Браќо“, „Отаѓбина“, „Сеоба Србија“, „Станоје Главаш“ ).
1905.- Ирскиот политичар Артур Грифит ја основал партијата Шин Феин во Даблин, која ги собрала поддржувачите на ирската независност од Велика Британија.
1907.- Роден е Алберто Моравија, еден од најистакнатите и најплодните италијански писатели во 20 век. Авторот на „Ќоќаре“, „Римљанке“, „Римских прича“ се прослави со својот прв роман „Рамнодушни луѓе“ (1929).
1912.- По 400 години турско владеење, Албанија прогласи независност, признаена на конференцијата на амбасадорите на големите сили во Лондон на 20 декември и Лондонскиот мировен договор на 30 мај 1913 година. Во Валона е формирана првата привремена влада.
1919.- Ненси Астор е првата жена избрана во британскиот парламент.
1920.- Во Кралството на Србите, Хрватите и Словенците се одржаа првите избори за Уставотворно собрание. Најмногу гласови освоија демократите кои освоија 92 од 419 места, а радикалите со 91 пратеничко место, а изненадувањето го приредија комунистите од 50 пратенички места. Право на глас немаа жените, војниците и офицерите, како и припадниците на националните малцинства.
1943.- Во Техеран започна конференцијата на американскиот претседател Рузвелт, британскиот премиер Черчил и советскиот водач Сталин, на која се разговараше за натамошната војна со Германија и повоениот европски поредок.
1945.- Умре американскиот тенисер и политичар Двајт Дејвис, кој го основаше Дејвис купот на тениските нации во 1900 година. Тој исто така беше воен секретар на САД од 1925 до 1929 година и генерален гувернер на САД на Филипините од 1929 до 1932 година.
1950.- Во Белград е основан Музејот на театарската уметност на Србија.
1971.- Припадниците на палестинската терористичка организација „Црн септември“ го убиле јорданскиот премиер Васфи Тел во Каиро, каде што пристигнал да учествува на Арапската конференција.
1975.- Фретилин (Револуционерен фронт за независност на Источен Тимор) прогласи независност од Индонезија и ја основа Демократската Република Источен Тимор.
1979.- Новозеландски авион DC-10 удри во планината Еребус на Антарктикот. Сите 257 патници и членови на екипажот загинаа.
1994.- Норвешкиот референдум одби да влезе во Европската унија.
1996.- Генералот Ратко Младиќ, обвинет од Меѓународниот кривичен трибунал на 25 јули 1995 година, формално беше сменет од функцијата командант на Генералштабот на војската на Република Српска. Младиот човек е на таа позиција од 12 мај 1992 година.
2000.- Холандскиот парламент го одобри законот со кој се дозволува евтаназија и самоубиство со помош на лекар. Така, Холандија стана првата земја која легализираше таква практика.
2001.- Стотици заробени борци на Ал Каеда загинаа во Авганистан откако Северната алијанса ја презеде контролата врз тврдината во близина на Мазар-е-Шариф на крајот на крвавиот бунт.
2010 – Њујорк Тајмс, Гардијан, Ле Монд, Шпигел и Ел Паис објавија илјадници доверливи документи на американската тајна служба на нивните веб-страници, напишани на крајно „недипломатски јазик“ кои ги покажуваат ставовите на Вашингтон за голем број светски лидери, што предизвика остра реакција од Бела.куќи и Пентагон и бурни реакции низ светот. Текстовите се пренесени од веб-страницата Викиликс, чиј основач е австралискиот државјанин Џулијан Асанж.
2011.- Умре Анте Марковиќ, последниот премиер на поранешната Социјалистичка Федеративна Република Југославија (СФРЈ).
2014.- Бомбаш самоубиец нападна голема џамија во нигерискиот град Кано, при што загинаа 64 лица, а 126 беа повредени. Боко Харам ја презеде одговорноста за нападот, во кој од почетокот на годината загинаа повеќе од 2.000 луѓе.
2015.- Истакнатиот турски адвокат и активист за човекови права Тахир Елчи, кој е обвинет за поддршка на курдските бунтовници, беше убиен во југоисточна Турција додека даваше изјава за медиумите.
2018 – Претседателот на Украина Петро Порошенко потпиша указ заснован на законот за воена состојба, кој беше воведен во Украина откако Русија заплени три украински воени бродови неколку дена претходно.
На денешен ден
Времеплов: На денешен ден – 27 ноември
На денешен ден 27 ноември, важни историски настани кои се случиле во различни години и делови од светот. Еве краток преглед на клучните теми и значење на овие настани по хронолошки ред по векови:
19. век
1879
-
Францускиот парламент бил преместен од Версај во Париз.
1895
-
Алфред Нобел во Париз го напишал својот тестамент, оставајќи големо богатство за развој на науката, литературата и мирот. Нобеловата награда се доделува од 1901 година.
20. век
1910-1930
1912
-
Шпанија воспоставила протекторат над Мароко.
1919
-
Во Неџија, Бугарија по Првата светска војна потпишала договор со кој:
-
Добруџа ѝ припаднала на Романија,
-
Источна Тракија на Грција,
-
Струмица, Димитровград и Босилеград на Кралството СХС.
-
1926
-
Ахмед Бен Зогу во Тирана потпишал договор со Италија, ставајќи ја Албанија под италијански протекторат.
1930-1950
1940
-
Нацистичка Германија ја анектирала француската покраина Лорена.
-
Во Романија, профашистичката „Железна гарда“ убила над 60 соработници на кралот Карол II, меѓу кои и поранешниот премиер Николае Јорго.
1941
-
Последните италијански сили во тврдината Гондар (Етиопија) капитулирале пред Сојузниците, кои заробиле 23.000 војници.
1942
-
Француската флота во Тулон била потопена за да не падне во германски раце.
1945
-
Норвешка станала членка на Обединетите нации.
1950-1970
1953
-
Хусо Хоџиќ, учесник во НОБ, прогласен за народен херој.
1968
-
Југословенската армија и полиција ги потиснале албанските демонстрации во Косово, одржани на Денот на знамето, со барање покраината да добие статус на република.
1970-1990
1970
-
Во Манила, колумбиски сликар преправен во свештеник се обидел да го убие папата Павле VI.
1974
-
На Телевизија Белград била емитувана првата епизода од „Коцки, коцки, коцки“.
1978
-
Поранешниот надзорник Ден Вајт ги убил градоначалникот Џорџ Москоне и политичарот Харви Милк во Сан Франциско.
1983
-
Колумбиски Боинг 747 се урнал кај Мадрид; загинале 181 лице.
1989
-
Колумбиски Боинг 727 експлодирал во лет; загинале сите 107 патници и членови на екипажот.
1990
-
Џон Мејџор станал премиер на Велика Британија и лидер на Конзервативната партија.
1990-2000
1991
-
Советот за безбедност на ОН овластил распоредување на УНПРОФОР во поранешна Југославија.
-
Во Пном Пен толпа го нападнала лидерот на Црвените Кмери Кије Самфан, кој бил евакуиран во Бангкок.
1996
-
Поради протестите против изборни фалсификати, властите ги затвориле Радио Б92 и Радио Индекс; работата ја продолжиле на 5 декември.
-
Над 90 рудари загинале во експлозија на гас во јагленокоп во кинеската провинција Шанкси.
1997
-
Судири кај Србица и во селото Резница: убиени двајца полицајци и еден Албанец, четворица полицајци ранети.
21. век
2000
-
Норвешкиот крал Харолд го отворил Лердалскиот тунел, најдолг патен тунел во светот (16.900 м).
-
Агенцијата за СИДА на ОН објавила дека од почетокот на пандемијата починале над 21 милион луѓе.
2001
-
НАСА објавила откривање атмосфера на планета оддалечена 150 милиони светлосни години – прво директно откривање надвор од Сончевиот систем.
-
Официјално бил отворен каспискиот нафтоводен систем за транспорт до Новоросијск.
2004
-
Вселенскиот патријарх Вартоломеј I ги примил моштите на Свети Златоуст и Свети Григориј од папата Јован Павле II.
2005
-
Прва трансплантација на лице извршена во Амиен, Франција.
2006
-
Во Јасеновац бил отворен Образовен центар и Меморијален музеј со нова изложба за жртвите од логорот.
-
Канадскиот парламент го признал Квебек како „посебна нација во рамките на Канада“.
На денешен ден
Светот на денешен ден (20 ноември)
1531 – Капелскиот мировен договор ја утврдува конфесионалната поделба на Швајцарија.
1780 – Велика Британија објави војна на Холандија поради снабдувањето на американските бунтовници.
1818 – Симон Боливар ја прогласи независноста на Венецуела од Шпанија.
1873 – Обединување на Будим и Пешта во главниот град Будимпешта.
1903 – Демонстрации во Белград против режимот на кралот Александар Обреновиќ.
1910 – Франциско I. Мадеро повика на револуција и се прогласи за претседател на Мексико.
1917 – Украина беше прогласена за република.
1917 – Почеток на Битката кај Камбре во Првата светска војна.
1919 – Во Берлин нелегално започна првиот конгрес на младински организации и беше основана Комунистичката младинска интернационала.
1924 – Задушено курдското востание во Турција.
1962 – Кенеди ја укина американската блокада на Куба и формално ја заврши Кубанската ракетна криза.
1991 – Однесувањето на околу 260 луѓе од болницата во Вуковар до Овчара од страна на ЈНА.
1999 – Кина го лансира својот прв вселенски брод.
2003 – Експлозија на неколку бомби во Истанбул; уништен британскиот конзулат.
2003 – Уапсен Мајкл Џексон за наводна сексуална експлоатација на малолетници.
На денешен ден
Светот на денешен ден (18 ноември)
Среден век и големи откритија
-
1477 – Основан е рускиот град Екатеринбург.
-
1493 – Кристофер Колумбо за првпат го здогледува Порторико; следниот ден се истоварува и островот го нарекува Сан Хуан Батиста.
18. и 19. век
-
1739 – Со Белградскиот договор Отоманската империја го враќа Белград и териториите северно од Западна Морава.
-
1865 – Во Њујорк се објавува расказот на Марк Твен: „Прославената скокачка жаба од округот Калаверас“.
Почеток на 20. век
-
1903 – САД потпишуваат договор со Панама за неограничено користење на Панамскиот канал.
-
1905 – Принцот Чарлс од Данска станува крал на Норвешка под името Хакон VII.
-
1909 – САД испраќаат два воени брода во Никарагва по масакрот што го наредил диктаторот Хозе Сантос Зелаја.
-
1910 – Започнува Мексиканската селска револуција, предводена од Панчо Виља и Емилијано Сапата.
Првата светска војна и последици
-
1918 – Латвија прогласува независност.
-
1918 – Белгиската армија повторно влегува во Брисел по четиригодишна германска окупација.
1920-ти и 1930-ти
-
1926 – Џорџ Бернард Шо ги одбива парите од Нобеловата награда.
-
1928 – Во Њујорк е прикажан „Паробродот Вили“, првиот анимиран филм со Мики Маус.
-
1936 – Германија и Италија ја признаваат владата на Франциско Франко во Шпанија.
Втора светска војна и по неа
-
1941 – Прв судир меѓу четници и партизани во Хрватска, во Почитељ.
-
1943 – 440 авиони на британските Кралски воздухопловни сили го бомбардираат Берлин, со минимална штета.
-
1945 – На изборите во Бугарија победува комунистичкиот Отечествен фронт.
Втора половина на 20. век
-
1959 – Премиера на филмот „Бен-Хур“ во Њујорк.
-
1969 – „Аполо 12“ слетува на Месечината – второ успешно слетување на човечка мисија.
-
1971 – „Лед Цепелин“ го објавува својот безнасловен албум („Led Zeppelin IV“).
-
1978 – Масовното самоубиство во Џонстаун: 913 жртви.
-
1982 – Боксерот Дук Ку Ким умира по мечот со Реј Манчини, што предизвикува реформи во боксот.
-
1987 – Пожар во лондонската метро-станица Кингс Крос: 31 загинат.
-
1988 – Претседателот Реган потпишува закон со кој дилерите на дрога можат да бидат осудени на смрт.
-
1990 – Првите општи избори во СР Босна и Херцеговина.
Распадот на Југославија
-
1991 – ЈНА го освојува Вуковар.
-
1991 – Мате Бобан ја прогласува „Хрватска заедница Херцег-Босна“.
-
1991 – Македонското собрание го усвојува Уставот, прогласувајќи независност.
-
1993 – Јужноафриканските лидери го одобруваат уставот што го означува крајот на апартхејдот.
Кон крајот на векот
-
1996 – Пожар во тунелот под Ла Манш.
-
1998 – Алис Мекдермот ја добива Националната награда за книга за „Шармантниот Били“.
-
1999 – На самитот на ОБСЕ во Истанбул е усвоена Повелбата за европска безбедност.
21. век
-
2002 – Тимот на Ханс Бликс пристигнува во Ирак како ОН-инспектори за нуклеарно оружје.
-
2003 – Хашкиот трибунал го обвинува Милан Бабиќ за злосторства против човештвото; подоцна осуден на 13 години.
-
2003 – Последна седница на коалицијата ДОС во Белград.
-
2004 – Русија го ратификува Протоколот од Кјото.
-
2004 – Чешка укинува задолжителен воен рок и преминува на професионална армија.
-
2006 – Тони Блер признава дека интервенцијата во Ирак била грешка.
-
2006 – Поплави во авганистанската покраина Бадгис: 53 загинати.
-
Кичево1 денКичевски „ЈКП Комуналец“ ги засука ракавите за почисто и поубаво Кичево во пресрет на новогодишните празници
-
Хороскоп1 денХороскоп за сабота (29 ноември)
-
Култура2 денаДенес започнува Божиќниот пост кој трае 40 дена и завршува на денот кога се слави Христовото раѓање, Лесни и богоугодни пости!
-
Спорт7 часа(ФОТО) „ФК Напредок“ и официјално со победа го заврши есенскиот дел од натпреварите против екипата на „ФК Ренова“ на гостински терен
-
Магазин2 денаЗа напредување на вашите мускули при вежбање, следните вообичаени грешки треба да ги одбегнувате
-
Свет1 денРуските власти предупредуваат дека целосно ќе ја блокираат апликацијата за пораки „WhatsApp“
-
Македонија13 часаСпречен канал на илегално внесување на ловечка муниција на Граничен премин Стар Дојран, лишени од слобода три лица
-
Хороскоп27 минутиХороскоп за недела (30 ноември)
